SPACE có đang đi lại con đường của TROVE?

Sau cú sập của Trove Markets, cộng đồng crypto trở nên nhạy cảm hơn với các dự án tận dụng narrative đang “nóng”để thu hút vốn sớm. Trong bối cảnh đó, cái tên SPACE bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn, không phải vì sản phẩm đã được kiểm chứng, mà vì cách dự án xuất hiện khá quen thuộc.

SPACE được giới thiệu là một prediction market có đòn bẩy trên Solana, cho phép người dùng đặt cược vào các sự kiện tương tự Polymarket nhưng với khả năng khuếch đại lợi nhuận và rủi ro. Sự kết hợp giữa prediction market, leverage và Solana nhanh chóng tạo sức hút lớn, đặc biệt khi thị trường đang thiếu các câu chuyện mới đủ mạnh để dẫn dắt dòng tiền.

Tuy nhiên, phần lớn sự chú ý dành cho SPACE đến từ narrative và presale quy mô lớn, trong khi sản phẩm thực tế vẫn chưa được triển khai cho người dùng trải nghiệm. Điều này khiến SPACE dần bị đặt dưới góc nhìn thận trọng hơn, như một ví dụ cho mô hình “hype trước, sản phẩm sau”, kịch bản từng xuất hiện ở Trove Markets và để lại tiền lệ không mấy tích cực cho các dự án cùng phân khúc.

Space và dấu hỏi lớn về quá khứ bị xoá bỏ

Nếu chỉ nhìn vào bề nổi, Space xuất hiện như một dự án mới tinh, ăn theo narrative prediction market đang được quan tâm. Nhưng khi đào sâu hơn, câu chuyện phía sau lại quen thuộc hơn nhiều: Space thực chất là phiên bản tái định vị từ UFO Gaming, một dự án GameFi từng nổi lên trong giai đoạn 2021.

UFO Gaming từng được quảng bá mạnh khi GameFi là xu hướng chủ đạo. Tuy nhiên, khi thị trường đổi chiều, token UFO mất hơn 99% giá trị và dự án dần rơi vào trạng thái gần như không còn hoạt động đáng kể, cả về sản phẩm lẫn cộng đồng. Việc một đội ngũ thất bại rồi chuyển hướng không phải điều hiếm trong crypto. Nhưng điều khiến Space bị đặt dấu hỏi nằm ở cách dự án xử lý quá khứ của mình.

Thay vì công bố rõ ràng rằng UFO Gaming dừng lại và đội ngũ bắt đầu một dự án mới, toàn bộ dấu vết cũ gần như bị xoá sạch. Website cũ biến mất, tài khoản mạng xã hội đổi tên, lịch sử dự án không còn được nhắc đến, và cộng đồng từng tham gia UFO không nhận được bất kỳ thông báo chính thức nào. Space xuất hiện như thể chưa từng có “phiên bản trước đó”, một cách làm thường thấy khi đội ngũ muốn làm mới hình ảnh để bước vào một vòng câu chuyện mới.

Trong crypto, việc một dự án không thành công rồi chuyển hướng là chuyện rất bình thường. Nhưng điều khiến Space gây tranh cãi không nằm ở việc pivot, mà nằm ở cách dự án xử lý quá khứ của mình.

Hành động xoá gần như toàn bộ dấu vết cũ, không giải thích, không đối thoại với cộng đồng trước đây, thường chỉ xuất hiện trong những trường hợp đội ngũ muốn làm sạch hình ảnh để bắt đầu một vòng câu chuyện mới, thay vì đối diện trực tiếp với lịch sử của chính mình.

Đáng chú ý hơn, quá trình “làm mới” này lại diễn ra đồng thời với một chiến lược gọi vốn rất quyết liệt. Theo thông tin công bố, Space huy động khoảng 3 triệu USD từ các quỹ tư nhân, sau đó mở public sale với mục tiêu ban đầu là 2.5 triệu USD. Tuy nhiên, làn sóng quan tâm nhanh chóng đẩy số tiền đăng ký mua lên khoảng 20 triệu USD, vượt xa kế hoạch ban đầu.

Ở thời điểm đó, đội ngũ đứng trước hai lựa chọn quen thuộc trong crypto: giữ nguyên mức huy động và hoàn lại toàn bộ phần dư, hoặc điều chỉnh luật chơi để giữ thêm tiền. Space chọn phương án thứ hai, nâng hard cap lên 14 triệu USD, đồng nghĩa với việc giữ lại thêm khoảng 11.5 triệu USD từ cộng đồng và chỉ hoàn lại một phần nhỏ.

Cần nói rõ, việc presale vượt nhu cầu là phản ánh của thị trường. Nhưng việc tăng hard cap sau khi nhà đầu tư đã cam kết vốn là quyết định hoàn toàn thuộc về đội ngũ. Trong thực tế, cách làm này thường gây tranh cãi vì nó biến sự hưng phấn của cộng đồng thành lợi thế tài chính cho dự án. Một đội ngũ ưu tiên xây dựng dài hạn thường chấp nhận refund phần dư để giữ kỷ luật và niềm tin. Ngược lại, việc nới trần huy động trong lúc FOMO cao nhất thường được nhìn nhận như cách tối ưu dòng tiền hơn là tối ưu uy tín.

Đọc thêm: 24h sau vụ lừa đảo Trove, ai là kẻ đứng sau?

Chính khi đặt các chi tiết này cạnh nhau: xoá quá khứ, tái định vị thương hiệu và mở rộng gọi vốn ngay từ đầu, Space bắt đầu trở thành một cái tên khiến cộng đồng phải dừng lại và đặt câu hỏi, thay vì đơn thuần được nhìn nhận như một dự án “bước sang chương mới”.

Space gọi vốn lớn, nhưng sản phẩm thì… chưa thấy đâu

Nếu chỉ nhìn vào con số gọi vốn, Space đang đứng chung mâm với nhiều dự án hạ tầng lớn trên thị trường. Tổng số tiền huy động khoảng 17 triệu USD, mức vốn thường chỉ xuất hiện ở những dự án đã có sản phẩm chạy thật, có người dùng và chứng minh được vai trò trong hệ sinh thái. Nhưng vấn đề là: Space gọi vốn ở quy mô đó khi sản phẩm vẫn chưa xuất hiện.

Tại thời điểm huy động, Space không có bản thử nghiệm công khai cho cộng đồng dùng thử, cũng không có bản thử nghiệm kín cho đối tác kiểm tra. Không có dữ liệu người dùng, không có khối lượng giao dịch, không có bất kỳ chỉ số nào cho thấy giao thức đã vận hành ngoài đời thực. Nói thẳng ra, nhà đầu tư bỏ tiền vào Space dựa hoàn toàn vào câu chuyện dự án vẽ ra cho tương lai, chứ không phải những gì đã làm được.

Trong khi phần sản phẩm gần như “để sau”, thì phần hình ảnh lại được làm rất sớm và rất kỹ. Website trau chuốt, giao diện minh họa nhìn khá mượt, thương hiệu được xây dựng bài bản, xuất hiện liên tục trên mạng xã hội thông qua các KOL. Nhìn lướt qua, nhiều người sẽ nghĩ đây là một dự án sắp ra mắt sản phẩm. Nhưng khi muốn trải nghiệm thực tế, thứ người dùng có thể làm chỉ là đọc mô tả và xem hình minh họa.

Chính sự lệch pha này mới là điểm khiến cộng đồng bắt đầu dè chừng. Marketing chạy trước khá xa, còn sản phẩm thì vẫn chưa kịp theo sau. Ở thời điểm gọi vốn, giá trị của Space không đến từ trải nghiệm hay dữ liệu thực tế, mà đến từ narrative và kỳ vọng thị trường. Và khi một dự án huy động hàng chục triệu USD trong trạng thái như vậy, ranh giới giữa việc xây dựng sản phẩm thật và việc bán một câu chuyện để hút tiền trở nên rất mong manh.

Vì thế, thay vì được nhìn như một dự án đang lớn dần theo tiến độ tự nhiên, Space ngày càng bị xếp vào một khuôn mẫu quen thuộc trong crypto: làm hình ảnh trước, gom vốn sớm, còn sản phẩm thì để tính sau. Đây không phải kết luận Space chắc chắn sẽ thất bại, nhưng rõ ràng là một cách khởi đầu khiến nhiều người có lý do để thận trọng.

Đọc thêm: Thu nhập cao chưa chắc giàu: Cái bẫy mang tên lạm phát lối sống

Space: Một khuôn mẫu quen thuộc của những cơn sốt ngắn hạn

Nếu việc xoá sạch quá khứ và mở rộng gọi vốn đã khiến cộng đồng bắt đầu dè chừng, thì những bước đi tiếp theo của Space lại càng làm dấy lên nhiều câu hỏi hơn. Thay vì tập trung chứng minh rằng sản phẩm thực sự tồn tại, dự án bắt đầu chuẩn bị cho giai đoạn giao dịch giá từ rất sớm, ngay cả khi người dùng vẫn chưa thể sử dụng bất kỳ chức năng nào.

Cụ thể, dù token được phát hành trên Solana, đội ngũ đã nhanh chóng mua sẵn mã giao dịch SPACE trên Hyperliquid - một nền tảng chuyên về giao dịch phái sinh. Trong thực tế, việc chuẩn bị giao dịch phái sinh thường chỉ phát sinh khi dự án đã có sản phẩm hoạt động, có cộng đồng sử dụng và xuất hiện nhu cầu phòng ngừa rủi ro hoặc giao dịch nâng cao. Với Space, khi nền tảng còn chưa mở cửa, động thái này lại mang cảm giác chuẩn bị cho biến động giá nhiều hơn là chuẩn bị cho người dùng.

Cách triển khai này khiến nhiều người đặt câu hỏi: phải chăng ưu tiên của dự án lúc này không nằm ở việc hoàn thiện sản phẩm, mà là đảm bảo thanh khoản và khả năng mua bán ngay từ những ngày đầu. Trong các mô hình dựa nhiều vào câu chuyện và kỳ vọng, đây là một dấu hiệu quen thuộc: giá được đặt lên trước, còn sản phẩm để lại phía sau.

Những nghi ngờ đó càng bị đẩy lên cao khi bước sang câu chuyện hoàn tiền. Quá trình hoàn tiền diễn ra chậm, không có mốc thời gian rõ ràng và thiếu cập nhật minh bạch. Trong lúc cộng đồng vẫn chờ đợi, dữ liệu trên chuỗi cho thấy một phần tiền từ quỹ bán trước đã được chuyển lên sàn giao dịch tập trung, trước khi việc hoàn tiền hoàn tất. Dù không thể kết luận mục đích cụ thể, nhưng trong thị trường tiền mã hóa, việc đưa tiền lên sàn ở thời điểm nhạy cảm như vậy thường được hiểu là hành động khóa lợi ích sớm, thay vì ưu tiên xử lý trọn vẹn cam kết với cộng đồng.

Khi đặt toàn bộ chuỗi sự kiện này cạnh trường hợp Trove Markets, sự tương đồng gần như không thể bỏ qua. Cùng xuất hiện với câu chuyện dự đoán đang được chú ý, cùng gọi vốn lớn trước khi có sản phẩm, cùng được khuếch đại bởi các gương mặt có ảnh hưởng, cùng điều chỉnh điều khoản sau khi lượng tiền đổ vào vượt kế hoạch, và cuối cùng là cùng vướng vào tranh cãi xoay quanh hoàn tiền.

Với Space, câu chuyện trở nên nhạy cảm hơn khi đội ngũ từng vận hành UFO Gaming - một dự án có token giảm giá rất mạnh nhưng quá khứ này lại không được làm rõ trước khi dự án mới ra đời. Điều đó khiến nhiều người tiếp cận Space với tâm thế thận trọng hơn ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, mô hình nền tảng dự đoán có sử dụng đòn bẩy vốn đã rất khó triển khai bền vững. Ngay cả các dự án lớn trong mảng này cũng chưa chứng minh được khả năng tạo ra dòng tiền ổn định, và khi thêm đòn bẩy, rủi ro về thanh khoản và quản lý càng tăng cao.

Khi ghép các yếu tố lại, từ cách xử lý quá khứ, chiến lược gọi vốn, chuẩn bị giao dịch giá sớm cho đến câu chuyện hoàn tiền, Space hiện lên giống một mô hình quen thuộc của các cơn sốt ngắn hạn: câu chuyện thu hút dòng tiền đi trước, trong khi giá trị thực vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Lưu ý: Bài viết phản ánh các góc nhìn và nghi vấn đang được cộng đồng thảo luận dựa trên dữ liệu công khai tại thời điểm viết. Hiện chưa có kết luận chính thức cho thấy Space có sai phạm. Người đọc nên cân nhắc kỹ rủi ro trước khi đưa ra quyết định.