Nexus: Blockchain hỗ trợ mạng lưới tính toán và AI

Nexus là gì?

Nexus là blockchain Layer 1 tương thích với EVM, được xây dựng như một mạng lưới máy tính toàn cầu cho hệ thống AI. Thay vì chỉ đóng vai trò xử lý giao dịch như các blockchain truyền thống, Nexus cung cấp một hạ tầng tính toán có thể kiểm chứng giúp các AI Agent không chỉ hoạt động mà còn tham gia trực tiếp vào nền kinh tế on-chain.

Điểm nhấn công nghệ của Nexus nằm ở việc tích hợp zkVM (zero-knowledge virtual machine). Nhờ đó, mọi phép tính đều có thể được chứng minh và xác minh một cách minh bạch, mà vẫn duy trì hiệu suất và bảo mật ở quy mô lớn. Đây là hệ thống để đưa AI và blockchain từ hai lĩnh vực riêng lẻ thành một hệ sinh thái hợp nhất.

Thay vì chỉ tập trung vào băng thông giao dịch, Nexus biến sức mạnh tính toán nhàn rỗi từ CPU và GPU và các thiết bị trên toàn cầu thành một hệ thống chứng minh phi tập trung. Điều này có nghĩa là bất kỳ ai, từ người dùng laptop cá nhân, chủ sở hữu server, cho tới smartphone, đều có thể tham gia đóng góp tài nguyên tính toán và nhận lại phần thưởng tương xứng.

Tại sao Nexus được ra đời?

Công nghệ ZKP đã được công nhận rộng rãi trong việc mang lại bảo mật và minh bạch. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của ZKP là chi phí tính toán khổng lồ.

Để xử lý một số bài toán phức tạp, mạng lưới có thể cần tới hơn 1 tỷ chu kỳ CPU, khiến chi phí xác minh quá cao và khó áp dụng vào thực tế. Điều này đặt ra một nghịch lý: dù ZKP có tiềm năng làm nền tảng cho AI, DeFi, dữ liệu y tế, hay các ứng dụng bảo mật nhưng lại bị giới hạn bởi hạ tầng tính toán.

Nexus xuất hiện để phá vỡ rào cản này. Bằng cách thiết kế một mạng lưới phi tập trung, nơi hàng triệu thiết bị toàn cầu cùng chia sẻ khả năng tính toán và xác minh, Nexus hạ thấp chi phí, tăng tốc độ xử lý và mở ra khả năng mở rộng ở quy mô Internet.

Với Nexus, các hệ thống AI có thể hoạt động minh bạch, blockchain có thể xử lý dữ liệu phức tạp, và những ứng dụng tự động mới, từ tài chính, game, cho tới robot thông minh, có thể vận hành trên cùng một hạ tầng.

Cơ chế hoạt động của Nexus

Nexus vận hành dựa trên hai thành phần cốt lõi: zkVM (Zero-Knowledge Virtual Machine) và Nexus Network. Hai lớp công nghệ này kết hợp với nhau để tạo thành một hệ thống tính toán phi tập trung vừa mạnh mẽ, vừa minh bạch.

Thành phần đầu tiên là zkVM, được ví như “bộ xử lý” của toàn bộ hệ thống. zkVM giúp ghi lại toàn bộ quá trình thực thi và tạo ra bằng chứng mật mã chứng minh rằng phép tính đã được xử lý chính xác.

Bên cạnh đó, Nexus Network đóng vai trò như một hệ thống phân phối công việc. Thay vì dựa vào một trung tâm tính toán duy nhất, Nexus chia nhỏ khối lượng công việc và phân bổ đến hàng nghìn thiết bị trên toàn thế giới. Bất kỳ ai cũng có thể tham gia bằng cách kết nối laptop, server hoặc thậm chí là điện thoại thông minh thông qua một ứng dụng hoặc giao diện của Nexus. Thiết bị của họ sẽ nhận nhiệm vụ, chạy zkVM để tạo bằng chứng, sau đó gửi kết quả về mạng lưới.

Trung tâm của toàn bộ quá trình này chính là blockchain Nexus, nơi đóng vai trò điều phối và đảm bảo tính minh bạch. Blockchain xác minh các bằng chứng được gửi về, phân phối phần thưởng cho những người tham gia đóng góp sức mạnh tính toán, đồng thời đảm bảo dữ liệu cá nhân luôn được giữ kín. Người dùng chỉ thấy kết quả cuối cùng được xác nhận, chứ không cần tiết lộ thông tin nhạy cảm trong quá trình xử lý.

Tóm lại, Nexus có thể được hình dung như mạng lưới máy tính phi tập trung: zkVM đảm nhiệm tính toán, Nexus Network phân phối công việc, và blockchain Nexus điều phối toàn bộ. Sự kết hợp này tạo ra một hệ sinh thái liền mạch, nơi bất kỳ thiết bị nào cũng có thể trở thành một phần trong mạng lưới toàn cầu, đóng góp tài nguyên và nhận vềphần thưởng tương xứng.

Các đặc điểm nổi bật của Nexus

Tích hợp liền mạch giữa blockchain, tính toán và AI

Điểm khác biệt lớn nhất của Nexus nằm ở khả năng hợp nhất ba lớp công nghệ vốn thường tách biệt: blockchain, tính toán mật mã và trí tuệ nhân tạo.

Trong khi blockchain truyền thống chủ yếu tập trung vào xử lý giao dịch, Nexus đi xa hơn khi kết hợp Layer 1 blockchain làm lớp điều phối, zkVM làm lớp thực thi và chứng minh tính toán, và AI Lab làm trung tâm nghiên cứu, phát triển các ứng dụng AI. Ba lớp này hoạt động nhịp nhàng như một thể thống nhất, giúp Nexus không chỉ là hạ tầng lưu trữ và xác minh dữ liệu, mà còn là nền tảng cho một nền kinh tế AI có thể mở rộng.

Khả năng mở rộng theo chiều ngang

Nexus được thiết kế để phục vụ cho việc mở rộng với quy mô mạng máy tính trên toàn thế giới. Mỗi node mới tham gia mạng không chỉ góp phần bảo mật hệ thống mà còn trực tiếp bổ sung năng lực tính toán.

Điều này tạo ra khả năng mở rộng theo chiều ngang: càng nhiều thiết bị từ laptop, server cho đến smartphone tham gia, tổng sức mạnh tính toán càng tăng. Với zkVM được tối ưu hóa để giảm thiểu chi phí và độ trễ, Nexus có thể xử lý khối lượng công việc khổng lồ mà không cần đến hạ tầng siêu máy chủ.

Nexus AI Labs

AI Labs là “bộ não” nghiên cứu của Nexus, nơi hội tụ những sáng kiến ở giao điểm giữa trí tuệ nhân tạo và công nghệ mật mã ZKP. Một trong những hướng đi nổi bật của Nexus là Verifiable AI, hạ tầng đảm bảo toàn bộ quy trình AI, từ huấn luyện mô hình đến quá trình suy luận, đều có thể kiểm chứng được. Bên cạnh đó, AI Labs cũng phát triển AI for Verification, những agent thông minh có khả năng tự động kiểm toán smart contract, phần mềm, và thậm chí là cả các hệ thống AI khác, giúp nâng cao tính an toàn và minh bạch cho toàn bộ mạng lưới

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở việc Nexus hướng đến một hệ sinh thái kinh tế xoay quanh AI Agent. Đây là các agent có thể tham gia trực tiếp vào nền kinh tế: đàm phán, giao dịch, tuân thủ các giao thức tài chính, và phối hợp với nhau trong một nền kinh tế AI tự vận hành.

Trong hệ sinh thái này, AI không chỉ là công cụ phục vụ con người, mà trở thành một tác nhân chủ động, biết thích ứng theo nhu cầu, duy trì cân bằng và thực thi quy tắc. Nhờ AI Labs, Nexus đang xây dựng một môi trường nơi con người và máy móc có thể hợp tác minh bạch, đáng tin cậy và mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới.

Nexus Leaderboard

Nexus Leaderboard được thiết kế như một hệ thống xếp hạng toàn cầu, ghi nhận nỗ lực của cộng đồng đóng góp vào mạng lưới. Mỗi tuần, bảng xếp hạng được reset về 0, tạo nên một “cuộc đua mới” công bằng cho tất cả.

Người tham gia có thể leo hạng qua các mốc Bronze, Silver, Gold, Platinum, Diamond dựa trên số điểm tích lũy từ việc cung cấp sức mạnh tính toán qua web app hoặc CLI (giao diện dòng lệnh). Đây không chỉ là trò chơi mang tính cạnh tranh, mà còn là cách để Nexus khuyến khích sự tham gia minh bạch và có thưởng. Trong tương lai, vị trí trên Leaderboard có thể trở thành chìa khóa mở ra cơ hội và phần thưởng lớn hơn, biến mọi đóng góp thành giá trị thực.

Đội ngũ và quỹ đầu tư dự án Nexus

Đội ngũ dự án Nexus

• Daniel Marin (Founder & CEO): ông là founder của Nexus Labs từ 2022, dẫn dắt phát triển zkVM để ứng dụng vào verifiable AI và blockchain. Ngoài ra ông còn tốt nghiệp bằng khoa học máy tính tại trường đại học Stanford.
• Alex Fowler (Chief Strategy Officer): Alex Fowler hiện đang giữ vai trò Chief Strategy Officer (CSO) tại Nexus Labs. Trước đó, ông từng là CEO tại Transparent Financial Systems, chuyên phát triển các giải pháp thanh toán thời gian thực (real-time payments) và thanh toán B2B dựa trên blockchain. Ngoài ra, ong cũng từng là Co-Founder & SVP của Business Affairs tại Blockstream, công ty về sidechains Bitcoin và tài chính mật mã học.
• Jens Groth (Chief Scientist): Ông là người đã phát minh ra công nghệ zkSNARKs dựa trên pairing – một bước đột phá trong lĩnh vực bằng chứng không tiết lộ (ZKP).; tham gia phát triển Nexus zkVM từ 2023. Ngoài ra ông còn là giáo sư mật mã học tại University College London từ 2007-2018

Quỹ đầu tư Nexus

Nexus đã kêu gọi được 25 triệu USD thông qua vòng gọi vốn Series A với các quỹ đầu tư như Panthera Capital, Lightspeed Venture Partners, Dragon Fly...

Các dự án tương tự

• Succinct: Cơ sở hạ tầng, tập trung vào việc cung cấp hệ thống bằng chứng trong mảnh ghép ZKP. Đồng thời, dự án cũng giúp nhà phát triển triển khai những ứng dụng ZKP một cách dễ dàng thông qua hai sản phẩm cốt lõi: SP1 (Succinct Processor 1) và Succinct Network.
• Brevis: Giao thức ZK coprocessor cho phép hợp đồng thông minh truy cập dữ liệu lịch sử trên các blockchain và thực hiện các tính toán tùy chỉnh mà không cần tin tưởng vào bên thứ ba.