Cách World Liberty Financial (WLFI) trở thành “sân sau” crypto của Trump

Trong những tuần đầu năm 2026, World Liberty Financial (WLFI) bất ngờ trở thành tâm điểm tranh cãi trong cộng đồng crypto sau một cuộc bỏ phiếu governance liên quan đến stablecoin USD1. Đề xuất này không chỉ làm dấy lên nghi vấn về tính phi tập trung của governance, mà còn đặt ra câu hỏi lớn hơn: WLFI thực sự mang lại giá trị gì cho holder?

Tại sao Trump tạo ra World Liberty Financial (WLFI)?

Donald Trump hậu thuẫn World Liberty Financial như một bước đi chiến lược để tham gia sâu hơn vào hạ tầng tài chính crypto, thay vì chỉ khai thác các narrative đầu cơ ngắn hạn.

WLFI được định vị là một giao thức DeFi có tham vọng giảm thiểu rào cản pháp lý, cho phép người dùng toàn cầu tiếp cận các dịch vụ tài chính on-chain dễ dàng hơn so với nhiều mô hình lending/borrowing truyền thống vốn bị giới hạn bởi quy định địa phương. Trọng tâm của hệ sinh thái là USD1, stablecoin neo theo USD, nhắm đến thị trường stablecoin toàn cầu trị giá hơn 300 tỷ USD.

Dự án được Trump cùng hai con trai ra mắt vào tháng 9/2024, nhanh chóng thu hút sự chú ý khi huy động hơn 500 triệu USD chỉ sau hai vòng gọi vốn, trong đó có 75 triệu USD từ Justin Sun. Đến đầu tháng 4/2025, gia đình Trump đã nắm khoảng 60% quyền kiểm soát WLFI, vượt cả các founder ban đầu.

Nguồn vốn huy động được dùng để mua vào nhiều tài sản crypto lớn như ETH, TRX, LINK, AAVE, AVAX…, khiến WLFI mang dáng dấp của một quỹ đầu tư crypto, đồng thời làm dấy lên nghi vấn trong cộng đồng về ranh giới giữa đầu tư chiến lược và PR cho các dự án được nắm giữ.

Tham vọng dài hạn của Trump thể hiện rõ nhất ở USD1. Việc phát hành stablecoin vào cuối năm 2024 diễn ra đúng thời điểm thị trường stablecoin nóng trở lại và dự luật GENIUS về quản lý stablecoin tại Mỹ chuẩn bị được thông qua. Tháng 4/2025, WLFI tiến hành airdrop USD1 cho toàn bộ holder WLFI, nhằm phân phối nhanh và tạo thanh khoản ban đầu.

Trong bối cảnh các stablecoin lớn như Tether đã tạo ra hàng chục tỷ USD lợi nhuận mỗi năm từ tài sản bảo chứng, USD1 cho thấy Trump đang đặt cược trực tiếp vào “xương sống” của crypto, nơi dòng tiền ổn định và quyền lực tài chính nằm ở stablecoin, không phải token governance.

Đề xuất governance gây tranh cãi: “USD1 Growth Proposal”

Cuối tháng 12/2025, World Liberty Financial đưa ra một đề xuất governance mang tên “Utilize Unlocked WLFI Treasury Holdings to Support the Growth of USD1.” Đề xuất này nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng do liên quan trực tiếp đến việc sử dụng treasury và định hướng ưu tiên tăng trưởng của dự án.

Cuộc bỏ phiếu được tổ chức trên Snapshot, với mục tiêu cho phép WLFI triển khai dưới 5% lượng WLFI treasury đã mở khóa, tương đương khoảng 130 triệu USD, nhằm thúc đẩy hệ sinh thái USD1.

Các hạng mục sử dụng nguồn lực bao gồm khuyến khích adoption USD1, đẩy mạnh hoạt động marketing và hợp tác chiến lược, cung cấp incentive cho user và builder, cũng như mở rộng tích hợp USD1 trên cả CeFi lẫn DeFi.

Về mặt kết quả, proposal này đã được thông qua vào ngày 04/01/2026, với 77.75% số phiếu bầu ủng hộ (FOR) và đạt mức tối thiểu 64.3%. Tỷ lệ ủng hộ cao cho thấy phần lớn voting power tham gia bỏ phiếu đứng về phía đề xuất, dù vẫn tồn tại luồng ý kiến phản đối trong cộng đồng.

Ngay sau khi proposal được thông qua, WLFI chính thức thông báo kích hoạt quỹ dự trữ chiến lược, đánh dấu bước khởi động quá trình triển khai các chương trình hỗ trợ tăng trưởng cho hệ sinh thái USD1. Động thái này đặt nền móng cho giai đoạn mở rộng tiếp theo của dự án, đồng thời cũng trở thành điểm khởi phát cho nhiều tranh luận xoay quanh governance và việc phân bổ nguồn lực của WLFI.

Đọc thêm: Cách Perp DEX đang dần “ăn thịt” cả thị trường DeFi

Vì sao cộng đồng phản ứng mạnh?

Làn sóng chỉ trích xoay quanh WLFI không bắt nguồn từ bản thân đề xuất thúc đẩy USD1, mà chủ yếu xuất phát từ cách governance được vận hành và cấu trúc lợi ích phía sau dự án. Dữ liệu trên Snapshot cho thấy các phiếu FOR có trọng số lớn nhất đều đến từ những ví nắm giữ hàng trăm triệu WLFI.

Phân tích cộng đồng dựa trên Bubble Maps cho rằng phần lớn các ví này có mối liên hệ trực tiếp với team hoặc strategic partners. Trong khi đó, nhiều holder từ presale và public sale vẫn bị khóa khoảng 80% lượng token, dẫn đến việc thiếu quyền biểu quyết thực chất. Phần lớn các phiếu AGAINST đến từ nhóm holder yêu cầu mở khóa token, từ đó hình thành quan điểm rằng governance bị tập trung và kết quả bỏ phiếu gần như đã được định sẵn.

Căng thẳng càng gia tăng khi đặt đề xuất này trong bối cảnh cấu trúc kinh tế của WLFI. Theo Gold Paper, 75% doanh thu protocol thuộc về gia đình Trump và 25% thuộc về gia đình Witkoff, trong khi WLFI holder không nhận bất kỳ phần chia doanh thu trực tiếp nào, mà chỉ nắm quyền bỏ phiếu governance.

Điều này tạo ra một nghịch lý rõ rệt: USD1 càng mở rộng quy mô, doanh thu protocol càng tăng, nhưng toàn bộ lợi ích kinh tế lại không chảy về cộng đồng nắm giữ WLFI. Ngược lại, holder còn phải đối mặt với rủi ro pha loãng nếu treasury WLFI được bán hoặc triển khai làm incentive, dẫn đến chỉ trích rằng chi phí được phân bổ cho cộng đồng, còn lợi ích tập trung về nội bộ.

Bên cạnh đó, thứ tự ưu tiên trong governance cũng là yếu tố khiến cộng đồng phản ứng mạnh. Nhiều holder đặt câu hỏi vì sao WLFI ưu tiên thông qua một proposal chi ngân sách cho USD1, trong khi chưa có một đề xuất minh bạch và cụ thể về lộ trình unlock token cho presale holder, vấn đề được yêu cầu liên tục kể từ sau TGE. Sự lệch pha giữa nhu cầu cấp thiết của nhà đầu tư và quyết định governance đã trở thành chất xúc tác chính cho làn sóng chỉ trích.

Cuối cùng, các diễn biến on-chain sau bỏ phiếu càng làm gia tăng nghi ngại. Sau khi proposal được thông qua, ghi nhận các giao dịch lớn, đáng chú ý là 500 triệu WLFI được chuyển tới Jump Trading, trong khi token của nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn bị khóa. Dù những giao dịch này chưa đủ cơ sở để kết luận sai phạm, thời điểm thực hiện đã làm dấy lên lo ngại về áp lực bán một chiều và mức độ bất cân xứng trong hệ sinh thái WLFI.