Amber avatar
Coin98 Insights
Nơi chia sẻ tất cả những kiến thức Crypto từ cơ bản đến nâng cao, kinh nghiệm đầu tư Bitcoin và các hình thức đầu tư tiền điện tử khác.

Bong bóng hoa Tulip là gì? Khi bông hoa trở thành “vàng”

Thế kỷ 17, Hà Lan trải qua kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ khi thu nhập bình quân đầu người cao nhất thế giới. Khi đó một "cơn sốt" kỳ lạ bùng nổ: hoa Tulip. Loài hoa tưởng chừng bình dị này lại dẫn đến một sự kiện không ai ngờ - bong bóng hoa Tulip.
Amber avatar
linhnt
6 min read
Published Apr 01 2024
Updated May 20 2024
Amber media

Bong bóng hoa Tulip là gì? 

Bong bóng hoa Tulip là sự kiện đầu cơ tài sản sụp đổ đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử, diễn ra vào thế kỷ 17 tại Hà Lan. Lúc bấy giờ, giá hoa Tulip bị thổi phồng quá mức (gấp 10 lần thu nhập hằng năm của một thợ thủ công lành nghề) rồi bất ngờ giảm mạnh khiến nhiều nhà đầu tư mất trắng.

Sau này, bong bóng hoa Tulip hay Tulip mania trở thành cách nói ẩn dụ để chỉ hiện tượng bong bóng kinh tế, khi giá tài sản được định mức quá cao so với giá trị thực của chúng. 

advertising
bong bóng hoa tulip
Hoa Tulip trở thành cơn sốt cho giới đầu tư Hà Lan vào thế kỷ 17 (Nguồn ảnh: The Paris Review)

Nguồn gốc sự kiện bong bóng hoa Tulip

Hành trình từ hoa hoá “vàng”

Đầu thế kỷ 16, Hà Lan bước vào kỷ nguyên giao thương rực rỡ, hoạt động xuất nhập khẩu được đẩy mạnh. Trong đó, hoa Tulip được nhập khẩu từ Đế chế Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay) đã nhanh chóng thu hút giới thượng lưu vì sự khan hiếm và vẻ đẹp của nó.

Năm 1635, cơn sốt hoa Tulip lên đến đỉnh điểm khi một bông hoa Semper Augustus có thể được bán 5,500 florins (đơn vị tiền tệ tại Hà Lan lúc đó) tương đương 750,000 USD ngày nay.

cơn sốt hoa tulip
Semper Augustus - Hoa Tulip bị thổi phồng giá cao nhất thời điểm đó

Hậu quả là một số hoạt động sản xuất kinh doanh tại Hà Lan bị đình trệ, thậm chí có người bỏ việc và vay mượn tiền để đầu cơ với hy vọng kiếm lời nhanh. Theo thống kê, khoảng 5,000 người (tương đương 1% dân số lao động) từ tầng lớp thượng lưu đến bình dân đều lao vào trồng hoa Tulip. 

Hiệu ứng trên đã kích thích thị trường giao dịch hoa Tulip trở nên sôi động. Thậm chí, hợp đồng hàng hoá hoa Tulip đã được niêm yết bởi Sở giao dịch chứng khoán Amsterdam. 

đầu cơ hoa tulip
Bức tranh vẽ cảnh người dân đổ xô đầu cơ vào hoa Tulip (Nguồn ảnh: The Wall Street Journal)

Nhiều người tin rằng niềm đam mê hoa Tulip sẽ kéo dài mãi mãi. Nhà thơ Abraham Cowley từng ví von: “Hoa Tulip có thể sánh như vàng, bạc, gấm vóc, lụa là. Chỉ có những kẻ xứng đáng mới chiêm ngưỡng hết vẻ đẹp của nó.” 

Hiệu ứng Tulip Mania sụp đổ

Thị trường hoa Tulip tiếp tục phát triển, người dân đổ xô mua bán hoa Tulip bất chấp giá trị thực của nó. Họ bán nhà, vay mượn, thậm chí đánh đổi tài sản quý giá để sở hữu những củ tulip hiếm hoi. Điều này đã khiến cho bong bóng đầu cơ phình to. 

Tháng 2/1637, những người am hiểu về hoa tulip nhận ra sự không bền vững của thị trường và bắt đầu bán tháo. Hiệu ứng domino nhanh chóng xảy ra khi cung vượt quá cầu, kéo giá hoa rơi thẳng đứng hơn 99% khiến nhiều nhà đầu tư lâm vào khốn đốn.

biểu đồ giá hoa tulip
Biểu đồ giá hoa Tulip (Nguồn ảnh: Cornell University)

Trước tình hình hỗn loạn, chính phủ Hà Lan đã can thiệp bằng cách đề nghị giảm giá trị hợp đồng mua hoa xuống 90% để ổn định thị trường. Tuy nhiên, thị trường vẫn sụp đổ vào cuối năm 1637, đưa hoa Tulip về giá trị thật của nó. Một số nhà đầu cơ "non tay" mất trắng, trong khi những nhà đầu tư tham gia từ đầu đã chốt lời và thoát khỏi thảm hoạ. 

Hệ luỵ từ cơn sốt hoa Tulip

Về bản chất, bong bóng hoa Tulip không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Hà Lan thời bấy giờ. Tuy nhiên, sự kiện trên đã để lại những hệ lụy tới xã hội và tâm lý đầu tư của người Hà Lan. 

Sự sụp đổ của thị trường hoa Tulip dẫn đến tình trạng bất ổn xã hội gia tăng với một loạt các lý do như người dân thất nghiệp, quý tộc trở thành ăn mày, luật sư bán nhà để trả nợ… 

Niềm tin của nhà đầu tư vào hệ thống tài chính nhà nước bị lung lay khi thị trường hoa Tulip ban đầu đã thiếu đi những quy định rõ ràng và sự kiểm soát chặt chẽ của chính phủ. Không chỉ vậy, khi bong bóng thị trường sụp đổ, chính quyền Hà Lan gần như bất lực trong việc ngăn chặn chúng.  

Bài học cho từ hội chứng hoa Tulip

Tóm lại, hội chứng hoa Tulip là lời cảnh tỉnh cho nhà đầu tư sau này về nguy cơ tiềm ẩn của bong bóng đầu cơ. Mặc dù đã nhiều thế kỷ trôi qua nhưng người ta vẫn truyền tai nhau về sự kiện trên nhằm nhắc nhở bản thân trong một thị trường tài chính đầy biến động: 

Luôn cẩn trọng với đám đông: FOMO (hay nỗi sợ bị bỏ lỡ) là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến bong bóng hoa Tulip. Khi mọi người đều đổ xô vào mua một loại tài sản, giá trị của nó có thể bị đẩy lên cao một cách phi lý.
Quản lý rủi ro hiệu quả: Nhà đầu tư cần có kế hoạch quản trị rủi ro, như đa dạng hóa danh mục đầu tư, không đầu tư tất cả vốn vào một tài sản, hạn chế sử dụng đòn bẩy…
Luôn cập nhật kiến thức: Thị trường tài chính luôn thay đổi và phát triển, việc liên tục học hỏi và tìm hiểu về thị trường, các loại tài sản hay phương pháp đầu tư luôn là yếu tố cần ưu tiên hàng đầu.

Mặc dù vậy, lòng tham của con người vẫn luôn là thứ khó đong đếm được. Bằng chứng là sau sự kiện trên, lịch sử đã tiếp tục chứng kiến nhiều vụ việc tương tự xảy ra như bong bóng cổ phiếu công ty South Sea vào thế kỷ 18, bong bóng dot-com vào cuối thế kỷ 20 hay bong bóng nhà đất Hoa Kỳ vào đầu thế kỷ 21. Tất cả đều dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho kinh tế và xã hội, không chỉ một khu vực mà còn ảnh hưởng đến toàn cầu.