Khi 2FA trở thành cái bẫy: Cách người dùng MetaMask bị đánh lừa

Lừa đảo trong không gian Web3 đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới. Nếu trước đây, các chiêu scam thường mang tính thô sơ, dễ nhận diện và chủ yếu nhắm vào người dùng thiếu kinh nghiệm, thì hiện tại bức tranh đã thay đổi rõ rệt.

Những chiến dịch lừa đảo gần đây cho thấy kẻ tấn công không còn dựa vào kỹ thuật hack phức tạp, mà chuyển trọng tâm sang kỹ thuật xã hội (social engineering) khai thác trực tiếp tâm lý, niềm tin và thói quen bảo mật của người dùng.

Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ các chiêu thức này không tấn công vào lỗ hổng công nghệ, mà đánh thẳng vào niềm tin bảo mật thứ mà người dùng Web3, đặc biệt là những người đã có kinh nghiệm, thường rất tự tin. Giao diện được thiết kế giống hệt sản phẩm chính thống, ngôn ngữ sử dụng chuẩn mực, chuyên nghiệp, kèm theo các yếu tố “bảo mật” quen thuộc như xác minh, nâng cấp hệ thống, hay 2FA. Tất cả tạo nên một cảm giác hợp lý đến mức người dùng khó phân biệt thật giả trong khoảnh khắc mất cảnh giác.

Đầu năm 2026, một chiến dịch lừa đảo như vậy đã gây ra hậu quả đáng báo động. Theo các báo cáo bảo mật, hàng trăm ví MetaMask đã bị rút tiền, với tổng thiệt hại vượt 107,000 USD. Đáng chú ý, phần lớn các ví chỉ mất dưới 2,000 USD mỗi ví con số không quá lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng khi cộng dồn lại cho thấy mức độ lan rộng và âm thầm của cuộc tấn công. Chính đặc điểm “mỗi ví mất một ít” này khiến nhiều nạn nhân phát hiện muộn, hoặc thậm chí không nhận ra mình đã bị xâm nhập ngay lập tức.

Trước diễn biến này, SlowMist, một trong những công ty bảo mật blockchain uy tín nhất hiện nay, đã phát đi cảnh báo khẩn về một chiến dịch phishing (lừa đảo) 2FA giả mạo đang lan rộng, nhắm trực tiếp vào người dùng MetaMask. Theo SlowMist, đây không phải là những email hay website giả mạo thông thường, mà là các kịch bản được xây dựng cực kỳ tinh vi, đủ sức đánh lừa cả những người dùng đã quen thuộc với các nguyên tắc bảo mật cơ bản của Web3.

Chiêu lừa đảo 2FA giả mạo để đánh cắp seed phrase

Theo ông Im23pds, Giám đốc An ninh của SlowMist chiêu lừa đảo này được triển khai theo một kịch bản rõ ràng, có chủ đích và được dàn dựng từ đầu đến cuối. Kẻ tấn công tiếp cận nạn nhân thông qua những kênh quen thuộc trong hệ sinh thái Web3, bao gồm email giả mạo MetaMask, các popup xuất hiện khi người dùng duyệt web hoặc các đường link được chia sẻ trong Discord, Telegram và X. Các thông điệp này thường mang nội dung liên quan đến bảo mật, nâng cấp hệ thống hoặc yêu cầu xác minh, đủ để kích hoạt phản xạ phòng vệ của người dùng.

Khi nạn nhân bấm vào liên kết, họ được dẫn đến một website giả mạo được thiết kế rất tinh vi. Tên miền của các trang này chỉ khác MetaMask thật một vài ký tự, đủ để đánh lừa mắt người trong những tình huống thiếu tập trung. Giao diện được sao chép gần như hoàn toàn từ phiên bản chính thức, từ bố cục, màu sắc cho đến các yếu tố nhận diện quen thuộc. Ở thời điểm này, nhiều người đã tin rằng mình đang thực hiện một thao tác hợp pháp liên quan đến ví.

Trung tâm của kịch bản nằm ở màn hình xác minh bảo mật 2FA giả mạo. Trang web hiển thị các thông báo được viết bằng ngôn ngữ rất chuẩn mực, đi kèm đồng hồ đếm ngược và các cảnh báo mang tính thúc giục. Tất cả được thiết kế để tạo ra cảm giác cấp bách và hợp lý, khiến người dùng tin rằng đây là một bước cần thiết để bảo vệ tài sản của mình. Suy nghĩ phổ biến trong giai đoạn này là nếu không hoàn tất xác minh, ví có thể gặp rủi ro.

Bước cuối cùng và cũng là bước nguy hiểm nhất là yêu cầu người dùng nhập seed phrase với những lý do nghe có vẻ chính đáng như hoàn tất xác minh, khôi phục an toàn hoặc xác nhận quyền sở hữu ví. Ngay khi seed phrase được nhập, kẻ tấn công có toàn quyền truy cập vào ví và toàn bộ tài sản bên trong. Quá trình chiếm đoạt có thể diễn ra ngay lập tức hoặc được thực hiện từ từ để tránh bị phát hiện.

Điểm cần chú ý là MetaMask không bao giờ yêu cầu seed phrase trong bất kỳ trường hợp nào, dù là xác minh, nâng cấp hay hỗ trợ kỹ thuật. Bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến seed phrase đều đồng nghĩa với việc quyền kiểm soát ví đã bị đặt vào tay người khác.

Bốn dấu hiệu nhận diện lừa đảo cần ghi nhớ

Trong bối cảnh các chiêu lừa đảo ngày càng tinh vi, việc nhận diện scam không còn dựa vào một dấu hiệu duy nhất, mà cần quan sát tổng thể cách thông tin được truyền tải và hành vi mà đối tượng lừa đảo đang cố gắng dẫn dắt người dùng thực hiện. Tuy vậy, vẫn có những đặc điểm chung mang tính cảnh báo cao mà người dùng MetaMask nói riêng và Web3 nói chung cần ghi nhớ.

Dấu hiệu đầu tiên nằm ở địa chỉ gửi email hoặc nguồn phát tán thông tin. Nhiều email lừa đảo sử dụng tên hiển thị là MetaMask hoặc các biến thể rất giống thương hiệu thật, nhưng khi kiểm tra kỹ domain gửi đi, người dùng sẽ thấy sự không khớp với các địa chỉ chính thức. Đây là một trong những chiêu cơ bản nhưng vẫn rất hiệu quả, bởi đa số người dùng chỉ nhìn tên hiển thị mà không kiểm tra nguồn gốc thực sự của email.

Dấu hiệu thứ hai là nội dung mang tính thúc ép và tạo cảm giác khẩn cấp. Các thông điệp kiểu như “xác minh ngay”, “nâng cấp bắt buộc” hay “ví sẽ bị khóa nếu không hoàn tất” được thiết kế để làm người dùng hoảng sợ và hành động vội vàng. Trong thực tế, các nhà cung cấp ví như MetaMask không bao giờ sử dụng giọng điệu đe dọa hoặc đặt ra thời hạn gấp gáp qua email hay popup để yêu cầu người dùng thực hiện các thao tác liên quan đến bảo mật.

Dấu hiệu tiếp theo là các đường link dẫn đến những tên miền không chính thức. Dù giao diện có thể được sao chép gần như hoàn hảo, tên miền thường chỉ là một biến thể rất nhỏ so với trang thật, đủ để đánh lừa người dùng trong những khoảnh khắc thiếu tập trung. Việc không kiểm tra kỹ URL trước khi bấm link là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến người dùng rơi vào bẫy phishing.

Cuối cùng, và cũng là dấu hiệu nghiêm trọng nhất, là những yêu cầu đi ngược lại các nguyên tắc bảo mật cơ bản của ví non-custodial. Bất kỳ yêu cầu nào đòi hỏi người dùng cung cấp seed phrase, private key hoặc ký các giao dịch không rõ nội dung đều mang rủi ro rất cao. Seed phrase về bản chất là chìa khóa duy nhất để kiểm soát ví, và một khi đã bị lộ, người dùng gần như không còn khả năng bảo vệ tài sản của mình.

Phải làm gì nếu đã lỡ tương tác với nội dung nghi ngờ?

Trong các tình huống liên quan đến lừa đảo, yếu tố quan trọng nhất không phải là hoảng loạn, mà là xác định chính xác mình đã tương tác đến mức nào để có phản ứng phù hợp. Mỗi mức độ rủi ro sẽ yêu cầu cách xử lý khác nhau.

Nếu người dùng mới chỉ truy cập website nghi ngờ nhưng chưa nhập seed phrase, chưa kết nối ví và chưa ký bất kỳ giao dịch nào, rủi ro ở mức thấp. Việc cần làm lúc này là thoát ngay khỏi trang web, đóng toàn bộ tab liên quan và không tiếp tục tương tác. Người dùng nên tránh quay lại đường link đó, đồng thời cảnh giác với các thông báo hoặc email tương tự có thể xuất hiện sau đó. Trong trường hợp này, tài sản trong ví về cơ bản vẫn an toàn.

Nếu người dùng đã kết nối ví và ký một giao dịch cấp quyền chi tiêu, rủi ro ở mức cao hơn nhưng vẫn có khả năng kiểm soát nếu hành động kịp thời. Khi một approval (chấp thuận) đã được cấp cho hợp đồng độc hại, kẻ tấn công có thể rút tài sản bất cứ lúc nào trong phạm vi quyền được cho phép. Do đó, việc ưu tiên hàng đầu là thu hồi các quyền phê duyệt càng sớm càng tốt thông qua các công cụ như MetaMask Portfolio hoặc các nền tảng chuyên dụng để quản lý approval. Việc kiểm tra cần được thực hiện theo từng mạng lưới riêng biệt, bởi quyền phê duyệt trên Ethereum, BNB Chain hay các Layer 2 là độc lập với nhau. Trong nhiều trường hợp, nếu thu hồi kịp thời, ví vẫn có thể tiếp tục sử dụng an toàn.

Tình huống nghiêm trọng nhất xảy ra khi seed phrase đã bị lộ. Khi đó, ví cũ về mặt kỹ thuật không còn thuộc quyền kiểm soát của người dùng nữa, dù tài sản có thể chưa bị rút ngay lập tức. Seed phrase là chìa khóa gốc, cho phép kẻ khác khôi phục ví trên bất kỳ thiết bị nào. Giải pháp duy nhất trong trường hợp này là ngừng sử dụng ví cũ ngay lập tức, tạo một ví hoàn toàn mới trên thiết bị được coi là sạch, sau đó chuyển toàn bộ tài sản còn lại sang ví mới trong thời gian sớm nhất có thể. Seed phrase cũ cần được xem là không thể sử dụng lại.

Bài học bảo mật quan trọng cho người dùng Web3

Một trong những nguyên tắc quan trọng là phân tách tài sản theo mục đích sử dụng. Ví lạnh nên được dùng cho việc lưu trữ dài hạn, hạn chế tối đa tương tác với các ứng dụng bên ngoài. Ví nóng chỉ nên chứa một lượng tài sản vừa đủ cho giao dịch, thử nghiệm hoặc tương tác DeFi. Việc tách biệt này giúp giảm thiểu thiệt hại nếu một ví bị xâm nhập.

Bên cạnh đó, người dùng không nên để mặc định quyền phê duyệt không giới hạn khi tương tác với smart contract. Việc cấp quyền chi tiêu vượt quá nhu cầu thực tế tạo ra rủi ro kéo dài, ngay cả khi bản thân ứng dụng ban đầu là hợp pháp. Thu hồi quyền phê duyệt định kỳ cần được xem là một thói quen bảo mật bắt buộc, tương tự như việc đổi mật khẩu trong các hệ thống truyền thống.

Ngoài ra, cần duy trì thái độ hoài nghi với mọi hình thức liên hệ chủ động, bao gồm email, hay tin nhắn riêng, dù chúng được trình bày rất chuyên nghiệp và mang dáng dấp chính thống. Các dự án ví non-custodial không vận hành theo cách yêu cầu người dùng xác minh hay nâng cấp bảo mật qua các kênh như vậy.

Cuối cùng, seed phrase cần được nhìn nhận đúng bản chất của nó. Đây không chỉ là một thông tin khôi phục, mà là toàn bộ quyền sở hữu tài sản trong ví. Seed phrase chỉ nên được lưu trữ offline, không chụp ảnh, không lưu trên cloud và không nhập vào bất kỳ website hay ứng dụng nào ngoài quá trình khôi phục ví chính thức. Khi seed phrase bị lộ, không có cơ chế hoàn tác hay hỗ trợ kỹ thuật nào có thể lấy lại quyền kiểm soát.