Nhìn lại Arbitrum 2025: Một năm chuyển dịch từ mở rộng sang giá trị

2025: Đánh giá vị thế tài chính và thanh khoản Arbitrum

Trong bức tranh toàn cảnh Layer-2 năm 2025, Arbitrum tiếp tục khẳng định sự thống trị về quy mô dòng vốn. Dữ liệu từ DefiLlama ghi nhận mạng lưới liên tục duy trì vị thế dẫn đầu về Tổng giá trị khóa (TVL), đạt đỉnh ~19.21 tỷ USD vào đầu tháng 9 và cán mốc ấn tượng ~20 tỷ USD vào thời điểm cuối năm.

Đọc thêm: Layer 2 bước sang 2026: Không còn chỗ cho bánh vẽ

Không chỉ dừng lại ở giá trị tài sản khóa, chất lượng thanh khoản của Arbitrum cũng có sự chuyển biến mạnh mẽ thông qua sự bùng nổ của mảng stablecoin. Vốn hóa thị trường của các đồng tiền ổn định trên hệ sinh thái đã tăng trưởng 229%. Động lực chính cho làn sóng này đến từ hiệu quả của chương trình DeFi Renaissance Incentive Program (DRIP), giúp củng cố vững chắc vai trò của Arbitrum như một trung tâm trung chuyển và thanh khoản USD trọng yếu của thị trường DeFi.

Xét về hiệu suất kinh tế, mạng lưới đang chứng minh khả năng tạo ra dòng tiền thực tế ổn định. Chỉ tính riêng trong tháng 10/2025, doanh thu on-chain ghi nhận được là 4.4 triệu USD, một chỉ số tích cực cho thấy mô hình kinh doanh của Arbitrum đang vận hành hiệu quả giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Bước chuyển Arbitrum: Từ mở rộng quy mô sang chiều sâu chất lượng

Giai đoạn 1 (Nửa đầu năm 2025): Tăng trưởng Tuyến tính

Trong những tháng đầu năm, mạng lưới vận hành theo mô hình mở rộng quy mô điển hình. Các chỉ số on-chain cho thấy một mối tương quan thuận chiều chặt chẽ: số lượng giao dịch tăng tỷ lệ thuận với số lượng địa chỉ ví mới được khởi tạo.

Điều này phản ánh làn sóng người dùng mới ồ ạt đổ bộ vào hệ sinh thái, chủ yếu được thúc đẩy bởi sự tò mò ban đầu và các chương trình khuyến khích. Tại thời điểm này, hoạt động mạng lưới phụ thuộc lớn vào khả năng thu hút dòng người mới.

Giai đoạn 2 (Nửa cuối năm 2025): Sự tách biệt và Trưởng thành

Bước sang nửa cuối năm và đặc biệt là Quý 4/2025, một xu hướng "tách dòng" thú vị đã xuất hiện. Trong khi tốc độ tạo ví mới có dấu hiệu đi ngang hoặc bão hòa, thì tổng khối lượng giao dịch trên mạng lưới vẫn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ.

Sự tách biệt này là tín hiệu tích cực nhất về sức khỏe mạng lưới: Động lực tăng trưởng giờ đây không còn lệ thuộc vào việc "bơm" người dùng mới, mà đến từ việc người dùng hiện hữu đang hoạt động tích cực hơn.

Sự chuyển dịch từ "Lượng" sang "Chất" được lượng hóa rõ ràng nhất qua chỉ số Giao dịch trên mỗi Địa chỉ hoạt động (Transactions per Active Address):

• Đầu năm: Chỉ số này dao động khiêm tốn ở mức trung bình 5-7 giao dịch/ví.
• Quý 4/2025: Thiết lập một mặt bằng giá trị hoàn toàn mới ở mức hai chữ số, duy trì ổn định trên 15 giao dịch/ví.

Những dữ liệu này khẳng định Arbitrum đã chuyển đổi thành công vị thế: từ một điểm đến thu hút thanh khoản ngắn hạn trở thành một "Lớp thực thi thói quen"). Người dùng hiện tại không rời đi sau khi săn thưởng; họ ở lại và tương tác với tần suất cao vì các nhu cầu thực tế (như Gaming, DeFi tần suất cao), chứng minh mạng lưới đã đạt được độ gắn kết bền vững của một nền kinh tế trưởng thành.

Arbitrum: Tăng trưởng được dẫn dắt bởi nhu cầu sử dụng thực

Sau giai đoạn mở rộng hạ tầng, Arbitrum đang bước sang pha tăng trưởng được dẫn dắt bởi nhu cầu sử dụng thực tế. Điều này thể hiện rõ qua cột mốc hơn 2.1 tỷ giao dịch trọn đời mà mạng lưới vừa vượt qua.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở con số tuyệt đối, mà ở nhịp tăng tốc của hoạt động trên chuỗi. Trong khi 1 tỷ giao dịch đầu tiên cần nhiều năm để tích lũy, thì 1 tỷ giao dịch tiếp theo chỉ mất chưa đầy 12 tháng, cho thấy mức độ sử dụng đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn vận hành ở quy mô lớn.

Đọc thêm: Không suy thoái, nhưng cũng không lành mạnh: Kinh tế Mỹ nói gì năm qua?

Đà tăng trưởng này được củng cố bởi nền tảng người dùng ngày càng ổn định. Số lượng ví hoạt động đạt khoảng 1.45 triệu, trong khi lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày duy trì quanh 470,000, phản ánh một cộng đồng sử dụng có chiều sâu thay vì tăng trưởng mang tính thời điểm.

Việc duy trì mức độ hoạt động cao trong thời gian dài cho thấy Arbitrum không chỉ thu hút dòng người dùng mới, mà còn giữ được tần suất tương tác đều đặn từ các ứng dụng và người dùng hiện hữu.

Song song với mở rộng về quy mô, Arbitrum cũng bắt đầu định hình rõ hơn mô hình kinh tế của mạng lưới. Việc triển khai cơ chế Timeboost, cho phép bán quyền ưu tiên giao dịch, đã mang lại hơn 5 triệu USD doanh thu cho DAO chỉ trong 7 tháng, cho thấy tiềm năng thương mại của các dịch vụ hạ tầng trên chuỗi.

Quan trọng hơn, đây là bước đi giúp Arbitrum đa dạng hóa nguồn thu, giảm sự phụ thuộc vào phí gas cơ bản và đặt nền móng cho một mô hình kinh tế bền vững hơn trong dài hạn.

Bước sang năm 2026, bài toán trọng tâm của Arbitrum không còn nằm ở việc chứng minh năng lực mở rộng hay thu hút thêm người dùng bằng mọi giá. Các chỉ số cốt lõi về giao dịch, mức độ hoạt động và doanh thu đã cho thấy mạng lưới vượt qua giai đoạn xây nền, chuyển sang pha vận hành ổn định ở quy mô lớn. Trong bối cảnh đó, ưu tiên của Arbitrum nhiều khả năng sẽ dịch chuyển sang tối ưu giá trị trên mỗi giao dịch và mỗi người dùng, thay vì chỉ theo đuổi tăng trưởng về số lượng.

Việc thử nghiệm thành công các cơ chế như Timeboost mở ra hướng tiếp cận mới trong việc khai thác giá trị từ hạ tầng mạng lưới, nơi doanh thu không chỉ đến từ phí giao dịch cơ bản mà còn từ các dịch vụ gia tăng gắn với nhu cầu thực của hệ sinh thái. Nếu tiếp tục mở rộng các mô hình này một cách có kiểm soát, Arbitrum có thể từng bước xây dựng nền tảng kinh tế bền vững hơn cho DAO, giảm sự phụ thuộc vào các chương trình khuyến khích ngắn hạn.

Trong năm 2026, khả năng cạnh tranh của Arbitrum sẽ không chỉ được đo bằng thông lượng hay số lượng ứng dụng triển khai, mà bằng mức độ hiệu quả trong việc chuyển đổi hoạt động trên chuỗi thành giá trị kinh tế dài hạn. Đây sẽ là giai đoạn quyết định liệu Arbitrum có thể duy trì vai trò là hạ tầng trung tâm của hệ sinh thái Ethereum trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các mạng mở rộng khác.