Jim Cramer: Thực hư chỉ báo ngược của giới đầu tư?
Jim Cramer là ai?
Jim Cramer là nhà đầu tư, cựu quản lý quỹ phòng hộ và người dẫn chương trình tài chính nổi tiếng tại Mỹ. Ông được biết đến rộng rãi với vai trò host chương trình Mad Money trên kênh CNBC, nơi ông đưa ra quan điểm và khuyến nghị về cổ phiếu cho nhà đầu tư cá nhân.
Trước khi trở thành gương mặt truyền thông, Cramer từng sáng lập và điều hành quỹ phòng hộ Cramer Berkowitz, đạt hiệu suất cao trong nhiều năm. Phong cách bình luận sôi nổi, thẳng thắn và đôi khi gây tranh cãi khiến ông trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong giới đầu tư đại chúng tại Mỹ.
Đọc thêm: Robert Kiyosaki: Từ "Cha giàu Cha nghèo" đến tư duy tài chính thời đại số
Tuổi thơ rèn luyện lên Jim Cramer
Jim Cramer sinh ngày 10/2/1955 tại Wyndmoor, Pennsylvania, trong một gia đình Do Thái trung lưu. Cha ông, N. Ken Cramer, làm kinh doanh nhỏ; mẹ ông, Louise A. Cramer, là một nghệ sĩ hoạt động trong cộng đồng nghệ thuật địa phương. Gia đình không giàu có, nhưng ổn định và đặc biệt coi trọng giáo dục, tranh luận và tinh thần tự lập.
Ngay từ nhỏ, Cramer đã được khuyến khích suy nghĩ độc lập và bảo vệ quan điểm cá nhân. Ông đi làm sớm không vì áp lực tài chính mà vì cha mẹ muốn con trai hiểu giá trị của lao động. Khoảng 11-12 tuổi, ông đã giao báo, bán kem và đồ ăn nhẹ tại các sân bóng chày ở Philadelphia. Những công việc này giúp ông sớm trải nghiệm cảm giác tự chủ tài chính và hiểu rằng thu nhập là kết quả trực tiếp của nỗ lực.
Trong khi nhiều bạn bè cùng trang lứa quan tâm đến truyện tranh hay thể thao, Cramer lại bị cuốn hút bởi các trang báo tài chính. Ông đọc The Wall Street Journal và Barron’s mỗi ngày, tự ghi chép giá cổ phiếu vào sổ tay và theo dõi biến động thị trường như một trò chơi trí tuệ. Đó không phải là sự ép buộc từ gia đình, mà là sự tò mò tự nhiên với cách tiền bạc vận hành và tác động đến xã hội.
Sự kết hợp giữa môi trường gia đình đề cao tri thức, kỷ luật lao động từ sớm và niềm đam mê thị trường đã tạo nên nền tảng cho Cramer. Từ cậu bé ghi chép giá cổ phiếu, ông từng bước xây dựng sự nghiệp để trở thành một trong những gương mặt có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực truyền thông tài chính tại Mỹ.
Jim Cramer: Những năm tháng chinh chiến
Harvard: Luật là tấm áo, thị trường mới là bản năng
Niềm tò mò với thị trường tài chính không biến mất khi Jim Cramer rời khỏi căn phòng tuổi thơ ở Pennsylvania. Nó chỉ đổi không gian.
Khi bước chân vào trường Đại học Harvard, Cramer không vào trường như một người “tìm kiếm bản thân”. Ông đã biết mình bị ám ảnh bởi tiền tệ vận động ra sao. Nhưng thay vì học tài chính, ông chọn ngành Government (Khoa học chính trị). Lựa chọn ấy phản ánh nền giáo dục gia đình: phải hiểu cấu trúc quyền lực, luật lệ, xã hội trước khi nghĩ đến tiền.
Tại Harvard, ông viết cho The Harvard Crimson. Ở đó, Cramer rèn luyện khả năng phân tích nhanh, lập luận chặt và phản biện trực diện. Những kỹ năng này sau này trở thành phong cách đặc trưng của ông trên truyền hình: nói nhanh, lập luận sắc, không né tranh luận.
Nhưng dù bận rộn với báo chí và bài vở, ông vẫn không rời mắt khỏi thị trường. Những thói quen từ thời niên thiếu như đọc báo tài chính, ghi chép giá cổ phiếu tiếp tục theo ông đến ký túc xá.
Sau đại học, Cramer vào Harvard Law School. Bề ngoài, đây là con đường vững chắc: luật sư, thu nhập cao, vị thế xã hội. Gia đình có thể yên tâm.
Nhưng luật với Cramer không phải đích đến. Nó là công cụ để hiểu hệ thống. Trong khi học luật, ông bắt đầu giao dịch cổ phiếu nghiêm túc hơn. Không phải kiểu thử vận may, mà là phân tích báo cáo tài chính, theo dõi biến động, tính toán rủi ro.
Lợi nhuận đủ để tự đóng học phí. Điều đó quan trọng không phải vì số tiền, mà vì nó xác nhận một điều: ông có thể kiếm sống từ thị trường.
Ở tuổi đôi mươi, Cramer hiểu rõ sự khác biệt giữa hai thế giới.
Luật dạy cách bảo vệ mình trong khuôn khổ.
Thị trường buộc bạn chịu trách nhiệm khi sai.
Và ông chọn thế giới thứ hai.
Goldman Sachs: Nơi bản năng được mài sắc
Chỉ vài tháng sau khi có bằng luật, Jim Cramer gia nhập Goldman Sachs vào năm 1984, làm ở bộ phận sales và trading, nơi ông học được những nguyên tắc cơ bản nhất của thị trường: cách tạo lập lệnh, quản lý rủi ro, đọc dòng tiền và phản ứng tức thì trước biến động.
Những nguyên tắc này không chỉ giúp ông thi triển kỹ năng đầu tư mà còn hình thành cách tư duy chiến lược lâu dài. Cramer từng kể rằng ông làm việc 16 - 18 tiếng mỗi ngày, ngủ gật trên bàn, sống nhờ cà phê và đồ ăn nhanh.
Ba năm gắn bó với Goldman Sachs là bước đệm để Cramer quyết định tự lập một tổ chức đầu tư của riêng mình. Năm 1987, ông rời Goldman và thành lập quỹ đầu cơ Cramer & Co., sau này đổi tên thành Cramer, Berkowitz & Co. với các đối tác và nhà đầu tư ban đầu là bạn học Harvard, các đồng nghiệp cũ và nhà đầu tư tư nhân.
Dưới sự lãnh đạo của Cramer, quỹ hoạt động mạnh trong mười lăm năm, chỉ có một năm 1998 ghi nhận lợi nhuận âm trong bối cảnh thị trường tăng trưởng mạnh. Ông tự báo cáo rằng quỹ đạt lợi nhuận trung bình 24% mỗi năm trong suốt thời gian đó, và bản thân ông thường “giành được” hơn 10 triệu USD mỗi năm từ phí quản lý và lợi nhuận, vượt xa hiệu suất của chỉ số S&P 500 trong giai đoạn 1987 - 2000.
Đọc thêm: Chứng chỉ tiền gửi là gì? Giải pháp cho dòng tiền nhàn rỗi?
Có một bước ngoặt đáng nhớ: năm ông 28 tuổi, thu nhập của Cramer từ thị trường đủ để ông tự nhận mình là triệu phú - một mốc xác định vị thế của ông ở Phố Wall và là minh chứng cho tài năng và tinh thần liều lĩnh được tôi luyện qua Harvard và Goldman Sachs
Jim Cramer là đứa con nghe lời mẹ
Người mẹ và gáo nước lạnh: “Tiền không phải điều để tự hào”
Ở tuổi chưa đến 30, Jim Cramer đã có đủ tiền để tự gọi mình là triệu phú. Với nhiều người ở Phố Wall, đó là điểm đến. Với ông, đó mới chỉ là bằng chứng rằng mình chọn đúng chiến trường.
Nhưng trong khoảnh khắc ông háo hức báo tin ấy cho mẹ, phản ứng ông nhận lại không phải sự tự hào.
Mẹ ông, một nghệ sĩ, người cả đời tin vào giá trị của sáng tạo không nhìn con số trong tài khoản. Bà nhìn vào con người phía sau nó. Khi Cramer nói về tiền với sự phấn khích của một kẻ chiến thắng, bà đáp lại bằng một câu lạnh lùng đến mức ông nhớ suốt đời: đừng tự hào chỉ vì kiếm được tiền.
Cha ông lập tức phản biện. Ông nhắc rằng gia đình chưa từng dư dả, rằng Jimmy đã tự vươn lên, và điều đó đáng được ghi nhận. Nhưng mẹ ông không lùi bước. Bà không phủ nhận thành công tài chính; bà chỉ đặt câu hỏi về ý nghĩa của nó.
“Khi em rời bỏ cuộc sống và tất cả những gì con trai để lại chỉ là tiền bạc, thì em là một người thất bại. Khi con đã chứng minh mình có thể kiếm tiền, hãy dừng lại. Hãy trở thành một nhà văn." - Mẹ ông nói.
Lời nói này khiến ông không bao giờ quên và sau này trở thành động lực để ông mở rộng sự nghiệp sang viết lách và truyền hình.
Hành trình thay đổi và tìm kiếm giới hạn mới
Câu nói của mẹ không khiến Jim Cramer rời Phố Wall ngay lập tức. Ông vẫn điều hành quỹ, vẫn giao dịch, vẫn sống trong nhịp tim dồn dập của thị trường. Nhưng một hạt giống đã được gieo: nếu tiền không phải đích đến cuối cùng, thì điều gì mới là thứ ở lại?
Câu trả lời của ông bắt đầu bằng chữ viết.
Năm 1996, khi internet còn là vùng đất chưa được khai phá, Cramer đồng sáng lập TheStreet. Đây không chỉ là một website tài chính; đó là nỗ lực đưa Phố Wall ra khỏi những căn phòng kín. Thay vì để thông tin nằm trong tay các tổ chức lớn, TheStreet viết cho nhà đầu tư cá nhân – những người không có phòng giao dịch riêng, nhưng có tiền và khát vọng hiểu thị trường.
Thời kỳ dot-com là phép thử đầu tiên. Bong bóng thổi phồng và rồi vỡ tung. Cramer không đứng ngoài. Ông viết mỗi ngày, đôi khi gay gắt, đôi khi tự phản tỉnh. Viết không còn là việc làm để “khiến mẹ tự hào”. Nó trở thành cách ông sắp xếp suy nghĩ, đối thoại với thị trường và với chính mình. Từ trader kín tiếng, ông dần trở thành người giải thích cuộc chơi.
Khi ông rời vị trí điều hành quỹ vào đầu những năm 2000, đó không phải là sự thoái lui. Đó là bước chuyển trọng tâm: từ người trực tiếp đặt cược sang người phân tích và định hình cách người khác đặt cược.
Năm 2005, ông bước lên sóng truyền hình với chương trình Mad Money trên CNBC. Nhiều người nhìn thấy sự ồn ào: tiếng chuông, những câu nói lớn, năng lượng bùng nổ. Nhưng đằng sau đó là một logic rõ ràng. Cramer hiểu rằng thị trường vốn đã hỗn loạn; để thu hút sự chú ý của khán giả đại chúng, ông phải mạnh hơn sự ồn ào ấy.
Điều ông làm trên truyền hình thực chất là kéo phòng giao dịch ra ánh sáng. Ông nói về cách đọc báo cáo tài chính, cách đánh giá ban lãnh đạo, cách phân biệt giữa đầu cơ cảm xúc và đầu tư có cơ sở. Có lúc ông sai, và ông không né tránh điều đó. Nhưng chính việc công khai quan điểm, thay vì giấu mình sau hiệu suất quỹ đã biến ông thành một nhân vật khác: không chỉ là người kiếm tiền, mà là người định hình cuộc trò chuyện về tiền.
Nếu quỹ đầu cơ là nơi ông chứng minh năng lực, thì truyền thông là nơi ông tìm kiếm ý nghĩa.
Nếu tuổi 28 đánh dấu cột mốc triệu phú, thì những năm sau đó đánh dấu một câu hỏi lớn hơn: mình muốn được nhớ đến vì điều gì?
Và có lẽ, theo một cách nào đó, đó chính là câu trả lời cho người mẹ từng nói: “Khi con thực sự kiếm được tiền, hãy dừng lại. Hãy trở thành một nhà văn.”
“Khi Cramer bảo bán, đó là lúc nên mua.”
Sau khi trở thành gương mặt quen thuộc trên Mad Money, Jim Cramer không chỉ còn là một cựu quản lý quỹ. Ông trở thành một nhân vật có sức ảnh hưởng đại chúng. Và chính từ vị trí đó, một hiện tượng đặc biệt bắt đầu hình thành.
Trong giới đầu tư, Cramer dần gắn với một biệt danh mang màu sắc châm biếm: “inverse indicator” - chỉ báo ngược. Không phải vì ông thiếu kiến thức hay kinh nghiệm. Ngược lại, ông có nền tảng sâu và từng quản lý quỹ hiệu suất cao. Nhưng ở nhiều thời điểm nhạy cảm, thị trường lại đi theo hướng ngược với những phát biểu công khai của ông.
Hiện tượng này không sinh ra từ một lần lỡ lời. Nó được xây dựng qua chuỗi sự kiện cụ thể.
Đầu năm 2021, khi cổ phiếu GameStop bùng nổ nhờ làn sóng từ cộng đồng WallStreetBets, Cramer liên tục xuất hiện trên truyền hình cảnh báo rằng giá đã vượt xa giá trị thực, rằng nhà đầu tư nên thận trọng và chốt lời. Nhưng thay vì sụp đổ ngay lập tức, cổ phiếu tiếp tục biến động dữ dội và còn có những nhịp tăng mạnh sau đó. Trên Reddit, câu đùa bắt đầu lan truyền: “Khi Cramer bảo bán, đó là lúc nên mua.”
Cuối năm 2022, hiện tượng này tái diễn với Bitcoin. Sau cú sập lớn của thị trường crypto và sự kiện FTX, Cramer tuyên bố ông đã bán hết Bitcoin, gọi nó là tài sản không đáng nắm giữ. Thời điểm đó, BTC giao dịch quanh 16,000-17,000 USD - vùng giá gần đáy chu kỳ. Vài tháng sau, thị trường bắt đầu hồi phục mạnh. Với cộng đồng crypto, điều này gần như trở thành “bằng chứng” cho meme inverse Cramer.
Đến giai đoạn 2024-2025, khi Bitcoin tiến lên các vùng giá cao mới, Cramer nhiều lần nhấn mạnh các mốc kháng cự quan trọng và bày tỏ sự nghi ngờ về khả năng tiếp tục tăng. Nhưng ngay sau đó, thị trường lại phá vỡ các mốc kỹ thuật ấy. Mỗi lần như vậy, cụm từ “tín hiệu mua ngược” lại được nhắc đến.
Đọc thêm: Sau năm đầu nhiệm kỳ, Trump đang chính trị hóa crypto?
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn hiện tượng bề mặt, ta sẽ bỏ lỡ bản chất sâu hơn.
Vấn đề không nằm ở việc Cramer luôn sai. Vấn đề nằm ở vai trò của ông trong hệ sinh thái thông tin. Khi một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn đưa ra quan điểm dứt khoát, đặc biệt trong thời điểm thị trường căng thẳng, phản ứng của nhà đầu tư nhỏ lẻ thường rất nhanh và đồng loạt. Điều đó có thể đẩy thị trường vào trạng thái quá mua hoặc quá bán trong ngắn hạn. Và khi dòng tiền bị dồn nén về một phía, xác suất đảo chiều tăng lên.
Nói cách khác, chính sức ảnh hưởng của Cramer có thể góp phần tạo ra điều kiện để thị trường phản ứng ngược lại.
Biệt danh “chỉ báo ngược” vì thế không hẳn là phán quyết về năng lực của ông. Nó là phản chiếu của tâm lý đám đông trong kỷ nguyên truyền thông tức thời. Trong một thế giới nơi thông tin lan nhanh hơn cả dòng tiền, người nói to nhất đôi khi vô tình trở thành điểm tham chiếu cho sự đảo chiều.
Và đó là nghịch lý của ảnh hưởng: càng có tiếng nói lớn, càng dễ trở thành thước đo cho phản ứng ngược lại của thị trường.
Jim Cramer và những nhận định về thị trường Crypto
Giai đoạn phản đối: Hoài nghi, chỉ trích, kêu gọi bán
Nếu “inverse Cramer” là mặt nổi của câu chuyện, thì crypto là nơi hiện tượng ấy bị đẩy lên cao trào nhất.
Trong giai đoạn 2020-2022, Jim Cramer thể hiện thái độ hoài nghi rất rõ với Bitcoin và thị trường tiền mã hóa. Ông nhiều lần mô tả crypto là tài sản không có giá trị nội tại rõ ràng, thậm chí gọi đây là một dạng đầu cơ nguy hiểm. Sau cú sập năm 2022 và khủng hoảng thanh khoản lan rộng từ vụ FTX, ông tuyên bố đã bán phần lớn lượng Bitcoin nắm giữ ở vùng 16,000-17,000 USD và không muốn “đụng tới nó nữa”.
Thời điểm đó, bối cảnh thị trường ủng hộ quan điểm của ông: đòn bẩy cao, sàn giao dịch phá sản, niềm tin sụp đổ. Với một người trưởng thành từ Phố Wall truyền thống, crypto khi ấy giống một hệ sinh thái thiếu kiểm soát rủi ro hơn là một lớp tài sản bền vững.
Nhưng thị trường không dừng lại ở đó.
Sau đáy 2022, Bitcoin phục hồi mạnh mẽ, rồi bước vào chu kỳ tăng mới. Việc Cramer rút lui gần đáy vô tình trở thành ví dụ sống động cho meme “inverse indicator” trong cộng đồng crypto. Mỗi lần ông tỏ ra bi quan, cộng đồng lại coi đó như một tín hiệu đối nghịch.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ, sự thay đổi trong quan điểm của ông không diễn ra trong một đêm.
Bước ngoặt khi chính ông mua Bitcoin
Khi Bitcoin dần được chấp nhận rộng rãi hơn, đặc biệt sau khi Mỹ phê duyệt các ETF spot và dòng tiền tổ chức bắt đầu tham gia mạnh mẽ, giọng điệu của Cramer cũng thay đổi. Ông bắt đầu gọi Bitcoin là một “kỳ quan công nghệ” và thừa nhận rằng nó đã chứng minh khả năng tồn tại lâu dài.
Sự dịch chuyển này không đơn thuần là “quay xe”. Nó phản ánh logic của một người quen đánh giá tài sản dựa trên cấu trúc thị trường. Khi crypto chuyển từ không gian đòn bẩy bán lẻ sang môi trường có khung pháp lý và dòng tiền tổ chức, cách ông nhìn nhận cũng thay đổi.
Trên sóng truyền hình, ông thậm chí từng nói về việc nắm giữ Bitcoin và Ethereum như một phần nhỏ trong danh mục, đặc biệt trong bối cảnh nợ công Mỹ vượt mốc 37 nghìn tỷ USD và rủi ro tài khóa gia tăng. Ở đây, crypto không còn được ông xem như bong bóng thuần túy, mà như một công cụ phòng vệ vĩ mô, tương tự vàng trong những giai đoạn bất ổn.
Ông cũng nhấn mạnh một điểm thú vị: nếu muốn sở hữu Bitcoin, hãy nắm giữ tài sản cơ sở thay vì các sản phẩm phái sinh phức tạp. Quan điểm này cho thấy ông nhìn crypto theo lăng kính quản trị rủi ro hơn là đầu cơ ngắn hạn.
Hiện tại: Thận trọng nhưng không phủ nhận
Trong các đợt điều chỉnh sâu gần đây của thị trường crypto, Cramer vẫn giữ thái độ dè dặt. Ông cảnh báo rằng biến động mạnh là đặc tính cố hữu của tài sản này, và các cú bật giá ngắn hạn không nên bị nhầm lẫn với xu hướng bền vững.
Tuy nhiên, khác với giai đoạn phủ nhận trước đây, ông không còn bác bỏ hoàn toàn giá trị của crypto. Thay vào đó, ông nói về các mức hỗ trợ kỹ thuật, dòng tiền tổ chức và vai trò của Bitcoin trong bức tranh vĩ mô rộng hơn.
Sự tiến hóa trong quan điểm của Cramer phản ánh chính quá trình trưởng thành của thị trường crypto:
Với Cramer, crypto không còn là thứ “không đáng chạm tới trong một triệu năm”.
Nhưng nó cũng không phải cỗ máy làm giàu dễ dàng.
Nó là một tài sản có rủi ro cao, có thể hữu ích nếu được hiểu đúng vị trí của nó trong danh mục và nguy hiểm nếu bị nhìn bằng cảm xúc thay vì kỷ luật.
Và có lẽ, đó là cách một người từng đi qua đủ chu kỳ thị trường nhìn về một thị trường mới: không còn định kiến tuyệt đối, nhưng cũng không dễ dàng trao niềm tin vô điều kiện.