Sau năm đầu nhiệm kỳ, Trump đang chính trị hóa crypto?

Reset trật tự cũ: Cuộc chơi của thuế, tài nguyên và quyền lực

Chỉ sau một năm Trump quay lại Nhà Trắng, thế giới đã chứng kiến một cú “reset” thực sự của trật tự cũ: không phải bằng những tuyên bố mang tính biểu tượng, mà bằng hành động chính sách dồn dập, quyết liệt và sẵn sàng gây chấn động thị trường.

Nếu nhiệm kỳ trước của Trump là giai đoạn thử nghiệm “America First” (nước Mỹ là trên hết), thì nhiệm kỳ thứ hai giống như một phiên bản tăng tốc: ít rào cản hơn, nhiều đòn bẩy hơn, và ưu tiên tuyệt đối cho lợi ích Mỹ.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách Trump nhìn ngoại giao. Ông không coi ngoại giao là công cụ để duy trì ổn định, mà là một cuộc đàm phán nơi Mỹ phải giành lợi thế tối đa. Và để đàm phán nhanh, Trump sử dụng những công cụ có tác động trực tiếp lên kinh tế toàn cầu.

Đầu tiên là thuế quan, cũng là con bài chiến lược mà Trump đã sử dụn trong nhiệm kì trước. Đây không chỉ là một chính sách thương mại đơn thuần, mà là một đòn đánh trực diện vào chi phí sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khi Mỹ áp thuế diện rộng, tác động không dừng ở việc “hàng nhập khẩu đắt hơn”, mà lan thẳng vào bảng cân đối của doanh nghiệp: giá vốn tăng, biên lợi nhuận bị bóp lại, và các công ty buộc phải chọn giữa hai lựa chọn đều tệ: tăng giá bán để bù chi phí (kéo lạm phát lên) hoặc giữ giá để bảo vệ thị phần (nhưng lợi nhuận giảm).

Vì vậy, thị trường gần như không quan tâm Trump giải thích thuế quan là “công bằng” hay “bảo vệ sản xuất nội địa”. Thứ thị trường thực sự định giá là hiệu ứng domino: chi phí đầu vào tăng làm lạm phát kỳ vọng cao hơn khiến Fed khó nới lỏng, từ đó làm USD mạnh lên và tài sản rủi ro biến động mạnh. Và khi các đối tác thương mại trả đũa, sự bất định càng khuếch đại, khiến chuỗi cung ứng bị xáo trộn, niềm tin doanh nghiệp suy yếu và rủi ro suy giảm tăng trưởng tăng lên theo kiểu dây chuyền.

Đọc thêm: Cách Trump biến thuế quan thành đòn bẩy đàm phán

Thứ hai là tài nguyên chiến lược. Đất hiếm, năng lượng và các khoáng sản quan trọng vốn đã là “mặt trận ngầm” của địa chính trị trong nhiều thập kỷ. Nhưng dưới Trump, chúng không còn chỉ là câu chuyện hậu trường, mà trở thành một vũ khí kinh tế công khai dùng để mặc cả, gây sức ép và tái định hình cán cân quyền lực.

Trong kỷ nguyên AI, robotics, bán dẫn và quốc phòng, lợi thế không chỉ nằm ở phần mềm hay năng lực nghiên cứu. Nó nằm ở thứ đơn giản hơn: ai nắm được đầu vào vật chất. Chip cần khoáng sản, pin cần kim loại hiếm, quốc phòng cần nguồn cung ổn định, và toàn bộ cuộc đua công nghệ phụ thuộc vào những nguyên liệu mà thế giới không thể tự sản xuất trong một đêm.

Vì vậy, dưới thời Trump, Mỹ không chỉ muốn dẫn đầu về công nghệ, mà còn muốn khóa chặt chuỗi cung ứng cho công nghệ, từ khai thác, tinh luyện cho đến quyền kiểm soát các điểm nghẽn chiến lược. Khi tài nguyên trở thành đòn bẩy, cuộc chơi quyền lực cũng thay đổi: thay vì cạnh tranh bằng đổi mới, các quốc gia bắt đầu cạnh tranh bằng khả năng kiểm soát nguồn cung.

Cuối cùng là sức mạnh quân sự và quyền lực mềm. Trump cho thấy ông sẵn sàng sử dụng đòn bẩy quân sự như một phần của chiến lược đối ngoại, và không ngần ngại đẩy căng thẳng lên nhiều mặt trận, từ Trung Đông cho đến các điểm nóng địa chiến lược khác. Điều này khiến môi trường quốc tế trở nên khó dự đoán hơn, vì thị trường không còn đủ chắc chắn để xác định kỳ vọng cho dài hạn.

Trong bối cảnh đó, trật tự thế giới trở nên kém ổn định không phải vì xung đột nổ ra liên tục, mà vì mức độ sẵn sàng leo thang căng thẳng đã tăng lên rõ rệt. Mỹ dưới Trump không còn đóng vai trò người giữ nhịp của hệ thống toàn cầu như trước, mà chuyển sang vai người phá bỏ đi trật tự cũ của thế giới bằng sức ép để buộc đồng minh phải nhượng bộ, buộc đối thủ phải phản ứng, và kéo cả thị trường vào trạng thái luôn phải định giá lại rủi ro theo từng dòng tin.

Rủi ro địa chính trị lên ngôi: Thị trường đổi cách định giá

Nếu trước đây thị trường chủ yếu vận hành theo những biến số quen thuộc như tăng trưởng, lạm phát và lãi suất, thì sau 1 năm nhiệm kỳ của Trump, một yếu tố khác đã gây náo loạn thị trường tài chính: rủi ro chính sách (policy risk). Điều này không mới trong lịch sử, nhưng hiếm khi nó được đẩy lên mức độ “định giá theo ngày” như hiện tại, nơi chỉ một phát biểu về thuế quan, một đề xuất bổ nhiệm Fed, hay một động thái quân sự cũng đủ làm USD, vàng, lợi suất trái phiếu và Bitcoin rung mạnh.

Điểm mấu chốt là thị trường không còn chỉ hỏi “Fed sẽ làm gì?” mà bắt đầu hỏi “Nhà Trắng sẽ làm gì tiếp theo?”. Và vì chính sách của Trump mang tính bất ngờ, quyết liệt và khó dự đoán, mức độ bất định tăng lên khiến nhà đầu tư buộc phải điều chỉnh hành vi. Thay vì định giá theo một kịch bản ổn định, thị trường chuyển sang chế độ “trade theo sự kiện” và phản ứng liên tục theo headline, theo đòn bẩy chính trị, và theo các hiệu ứng dây chuyền mà chính sách có thể tạo ra.

Trong một chính quyền như vậy, chính trị trở thành một dạng “lãi suất vô hình”. Nó quyết định kỳ vọng lạm phát (qua thuế quan và năng lượng), quyết định sức mạnh đồng USD (qua Fed và niềm tin vào thể chế), và quyết định khẩu vị rủi ro toàn cầu (qua căng thẳng địa chính trị). Khi những biến số này bị kéo vào cùng một trục, tài sản không còn di chuyển theo logic riêng lẻ.

Chứng khoán, vàng và crypto có thể cùng tăng trong một giai đoạn vì thị trường phòng thủ trước bất định, nhưng cũng có thể cùng giảm mạnh khi USD bật lên hoặc khi kỳ vọng Fed trở nên “diều hâu” (hawkish) hơn.

Nói cách khác, Trump đã khiến thị trường bước vào một trạng thái mới: định giá không chỉ theo kinh tế, mà theo quyền lực. Và khi quyền lực trở thành biến số trung tâm, biến động trở thành “bình thường mới”, không phải vì thị trường yếu hơn, mà vì nó phải phản ứng với nhiều cú sốc chính sách hơn bao giờ hết.

Chứng khoán Mỹ bứt phá, vàng bạc đảo chiều vì Fed và USD

Điều thú vị sau năm đầu dưới thời Trump là thị trường truyền thống không phản ứng theo một hướng “đơn giản”. Thay vì hoảng loạn vì chiến tranh thương mại hay địa chính trị, chứng khoán Mỹ lại có một năm tăng trưởng cực kỳ mạnh. Kỳ vọng về cắt giảm thuế, nới lỏng quy định và ưu tiên tăng trưởng đã tạo một nền tâm lý bullish rõ rệt, giúp Wall Street duy trì đà tăng ngay cả khi rủi ro chính sách liên tục xuất hiện.

Động lực lớn nhất đến từ nhóm công nghệ và AI. Đây là giai đoạn mà câu chuyện AI không chỉ tăng trưởng vượt bậc so với phần còn lại của thị trường, mà gần như gánh cả chỉ số. Một số cổ phiếu mega cap như Nvidia, Microsoft, Alphabet hay Meta đóng góp phần lớn mức tăng của S&P 500, nhờ dòng vốn khổng lồ đổ vào hạ tầng AI, cloud và chip. Nói cách khác, thị trường đã chọn cách phớt lờ tiếng ồn chính trị, miễn là lợi nhuận và kỳ vọng tăng trưởng của nhóm dẫn dắt vẫn còn đủ mạnh.

Đọc thêm: Trật tự thế giới mới: Liệu vị thế của Mỹ có đang lung lay?

Nhưng ở phía đối diện, vàng và bạc lại trải qua một chu kỳ cực đoan hơn nhiều. Khi bất định chính sách tăng cao, câu chuyện “Fed bị gây áp lực” và nỗi lo về tính độc lập của ngân hàng trung ương đã khiến nhu cầu trú ẩn bùng nổ. Vàng tăng theo hình parabol, bạc thậm chí còn biến động mạnh hơn, vì nhà đầu tư xem kim loại quý như một lớp bảo hiểm trước hàng tá rủi ro: lạm phát dai dẳng, đồng USD có thể suy yếu, căng thẳng địa chính trị và thị trường chứng khoán có dấu hiệu quá nóng.

Tuy nhiên, điều khiến cú tăng này trở nên nguy hiểm là nó không chỉ được thúc đẩy bởi nhu cầu trú ẩn, mà còn bởi kỳ vọng chính sách. Khi thị trường tin rằng Fed sẽ buộc phải mềm hơn, vàng trở thành lựa chọn tự nhiên. Đà tăng của vàng còn được hỗ trợ bởi quá trình phi đô la hóa của các ngân hàng trung ương trước bối cảnh đồng USD đang ngày càng chịu nhiều áp lực lớn thì tình hình địa chính trị. Nhưng cũng vì vậy, chỉ cần một tín hiệu ngược chiều, toàn bộ câu chuyện có thể đảo chiều rất nhanh.

Đọc thêm: Điều gì chờ đợi giá vàng sau cú sập lịch sử?

Và đó chính là điều đã xảy ra. Khi xuất hiện tín hiệu Fed có thể cứng rắn hơn, đặc biệt sau thông tin liên quan đến việc Trump lựa chọn Kevin Wash, thống đốc Fed có xu hướng giữ cho đồng bạc xanh mạnh lên, đồng USD lập tức bật lên, lợi suất tăng, và kim loại quý bị bán tháo. Vàng giảm mạnh, bạc sập sâu hơn nữa, phản ánh đúng bản chất của các tài sản tăng nóng: khi narrative đảo chiều, đòn bẩy và tâm lý FOMO sẽ biến thành áp lực tháo chạy chỉ trong vài phiên.

Tóm lại, tài chính truyền thống trong năm đầu nhiệm kỳ của Trump là một bức tranh hai mặt. Chứng khoán hưởng lợi từ tăng trưởng và AI, trong khi vàng, bạc và kim loại quý trở thành thước đo của nỗi sợ chính sách và sức mạnh của USD. Và điểm quan trọng nhất là: thị trường không còn vận hành theo logic “ổn định dài hạn”, mà chuyển sang trạng thái nhạy cảm cực cao với mọi tín hiệu liên quan đến Fed và Nhà Trắng.

Crypto dưới Trump: Môi trường thân thiện hơn nhưng lại phụ thuộc vào chính trị

Có một nghịch lý thú vị trong năm đầu nhiệm kỳ Trump 2.0: người từng công khai chê Bitcoin lại trở thành tổng thống Mỹ tạo ra cú “xoay trục” thân thiện với crypto mạnh nhất lịch sử. Nhưng lần này, thị trường không tăng vì khẩu hiệu, mà vì một hệ thống chính sách được ban hành nhanh, dồn dập và có cấu trúc rõ ràng.

Tháng 3/2025, Trump lập Quỹ Dự trữ Bitcoin chiến lược và Kho dự trữ tài sản số quốc gia, đưa toàn bộ BTC bị tịch thu vào kho dự trữ quốc gia, không bán và quản lý tập trung dưới Bộ Tài chính, một bước đi mang tính biểu tượng cực mạnh, đặt Bitcoin vào cùng ngôn ngữ chiến lược với vàng và tài nguyên quốc gia.

Đến tháng 7/2025, GENIUS Act được ký thành luật và trở thành đạo luật crypto đầu tiên của Mỹ, đặt nền móng pháp lý tương đối toàn diện cho stablecoin. Luật yêu cầu stablecoin phải được bảo chứng 100% bằng USD hoặc trái phiếu kho bạc ngắn hạn, công khai dự trữ định kỳ, đồng thời ưu tiên quyền lợi người nắm giữ trong trường hợp tổ chức phát hành phá sản.

Đây không chỉ là câu chuyện hợp pháp hóa stablecoin, mà là một bước đi chiến lược nhằm biến stablecoin USD thành hạ tầng thanh toán số toàn cầu, qua đó mở rộng ảnh hưởng của đồng đô la trong kỷ nguyên tài chính số.

Tác động lên thị trường đến từ một điểm cốt lõi: rủi ro pháp lý giảm mạnh, còn mức độ chắc chắn tăng mạnh. SEC dưới thời Paul Atkins chuyển từ “quản lý bằng kiện tụng” sang “quản lý bằng khung pháp lý rõ ràng”, đồng thời chính quyền Trump gần như “xóa sổ” Chokepoint 2.0 khi buộc FDIC, OCC và Fed rút lại loạt hướng dẫn thời Biden và chấm dứt việc dùng “rủi ro danh tiếng” để gây áp lực khiến ngân hàng từ chối phục vụ doanh nghiệp crypto.

Khi ngành được nối lại hệ thống ngân hàng và thanh toán truyền thống, dòng vốn tổ chức quay lại mạnh hơn, DeFi sôi động hơn, builder trở lại nhiều hơn, và crypto bước vào giai đoạn định giá lại như một ngành có thể tồn tại dài hạn trong hệ thống tài chính Mỹ, thay vì chỉ sống nhờ chu kỳ đầu cơ.

Đọc thêm: Ba thông tư mới về crypto: Nhà đầu tư cần làm gì?

Mặc dù cánh cửa pháp lý được mở rộng chưa từng có, giá crypto vẫn chìm trong sắc đỏ và thậm chí quay về vùng thời điểm Trump đắc cử tháng 11/2024, chủ yếu vì rủi ro địa chính trị và môi trường vĩ mô biến động. Nhưng chính nghịch lý này lại phơi bày một mặt trái mà thị trường thường cố tình bỏ qua: crypto đang bị kéo sâu vào chính trị Mỹ.

Khi ngành trở thành một trong những lực lượng vận động hành lang mạnh nhất ở Washington, crypto không còn là một thị trường “đứng ngoài hệ thống”, mà bắt đầu vận hành như một phần của hệ thống quyền lực, và khi đã gắn với quyền lực, rủi ro không biến mất, nó chỉ chuyển sang một dạng khác.

Rủi ro mới nằm ở chỗ: thay vì sợ SEC kiện, thị trường bắt đầu sợ đảo chiều chính trị, sợ xung đột lợi ích, và sợ những cú sốc đạo đức có thể tạo ra phản ứng ngược từ xã hội. Việc các token, stablecoin hay sản phẩm tài chính gắn với các nhóm lợi ích chính trị xuất hiện ngày càng nhiều khiến ranh giới giữa “chính sách công” và “lợi ích tư” trở nên mờ đi. Đặc biệt trong bối cảnh gia đình Trump vừa là bên hưởng lợi trực tiếp từ các dự án crypto, vừa là nhóm có ảnh hưởng đến chính sách crypto của Mỹ, thị trường không thể tránh khỏi cảm giác rằng luật chơi đang bị “neo” vào lợi ích cá nhân.

World Liberty Financial (WLFI) là ví dụ điển hình. Dự án này không chỉ đơn thuần là “tham gia ngành”, mà giống một cấu trúc tạo dòng tiền cho gia đình Trump thông qua quyền sở hữu chi phối, cơ chế hưởng phần lớn doanh thu bán token, và lợi ích từ stablecoin USD1 dự trữ bằng trái phiếu kho bạc Mỹ. Khi một tổng thống và gia đình ông vừa có khả năng tác động đến khung pháp lý stablecoin, môi trường ngân hàng và mức độ hợp pháp hóa crypto, vừa trực tiếp kiếm tiền từ token sale và phí, ranh giới giữa chính sách công và lợi ích cá nhân gần như bị xóa sạch.

Đọc thêm: cách World Liberty Financial (WLFI) trở thành “sân sau” crypto của Trump

Vấn đề càng nhạy cảm hơn khi dòng tiền nước ngoài xuất hiện như một biến số chính trị. Các thương vụ liên quan đến UAE, Binance hay các nhân vật crypto quốc tế tạo ra một nghi vấn khó tránh: liệu chính sách “mở cửa crypto” là vì lợi ích cạnh tranh quốc gia, hay vì nó đồng thời bơm giá trị vào những tài sản số mà gia đình Trump đang nắm giữ?

Memecoin TRUMP càng khiến xung đột lợi ích trở nên trần trụi, bởi đây là trường hợp hiếm có: một tổng thống đương nhiệm gắn hình ảnh cá nhân với một token đầu cơ, quảng bá công khai, trong khi phần lớn nguồn cung lại nằm trong tay các thực thể thuộc sở hữu của ông.

Tóm lại, crypto dưới Trump có thể thuận lợi hơn về mặt pháp lý và dòng tiền, nhưng nó cũng đánh đổi tính độc lập khỏi chính trị, và trong một thời kỳ “rủi ro chính sách” trở thành biến số trung tâm, crypto vừa là kẻ hưởng lợi lớn nhất, vừa là tài sản dễ biến động mạnh nhất khi gió đổi chiều.