Top 7 Narratives: Dự án nào sẽ thay đổi thị trường 2026? (P.1)

Bước sang 2026, crypto đang chuyển sang giai đoạn trưởng thành, nơi giá trị thực, dòng tiền và hành vi người dùng trở thành thước đo cốt lõi. Thị trường không còn thuần đầu cơ mà dần hình thành các hệ sinh thái tạo doanh thu, có tính ứng dụng rõ ràng và tích hợp sâu hơn với tài chính truyền thống cũng như kinh tế số mới.

Đọc thêm: 2026: Top những cái tên có thể “tạo bão” trong crypto!?

Sự rõ ràng pháp lý tại các thị trường lớn và mức độ chấp nhận ngày càng cao từ các định chế tài chính tạo nền tảng cho minh bạch, adoption và dòng vốn tổ chức.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi với nhà đầu tư nhỏ lẻ là: đâu là narrative, dự án và token đáng theo dõi để nắm bắt cơ hội trong một thị trường ngày càng ưu tiên giá trị thực và ứng dụng?

Prediction Markets

Sự trưởng thành của prediction market thể hiện rõ qua dữ liệu vận hành. Polymarket, nền tảng dẫn đầu mảng này, đã tăng trưởng bùng nổ giai đoạn 2024-2025: khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng từ khoảng 50 triệu USD đầu 2024 lên gần 2 tỷ USD cuối 2025, tức tăng gần 40 lần trong chưa đầy hai năm.

Riêng các thị trường liên quan đến bầu cử Tổng thống Mỹ đã thu hút hơn 1 tỷ USD giao dịch, đáng chú ý không chỉ ở quy mô mà ở độ chính xác định giá xác suất, vượt trội nhiều mô hình thăm dò truyền thống trong các kịch bản chính trị nhạy cảm.

Những dữ liệu này củng cố nguyên lý Efficient Market: khi có đủ thanh khoản và động lực tài chính, thị trường tổng hợp thông tin phân tán tốt hơn chuyên gia đơn lẻ. Crypto, với blockchain và stablecoin, lần đầu cho phép nguyên lý này vận hành ở quy mô toàn cầu, gần thời gian thực.

Với đà mở rộng sang vĩ mô, chính sách tiền tệ, thể thao, công nghệ và địa chính trị, tổng khối lượng giao dịch prediction market có thể vượt 100 tỷ USD vào 2026 và phần lớn đến từ các sự kiện tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư, không chỉ mang tính giải trí.

Đọc thêm: Polymarket có thật sự “dự đoán tương lai”!? Đám đông có luôn đúng?

Vai trò mới của prediction market trong hệ sinh thái tài chính

Một bước ngoặt lớn của narrative prediction market là sự nhập cuộc của tài chính truyền thống. Việc Intercontinental Exchange - tập đoàn sở hữu New York Stock Exchange công bố kế hoạch đầu tư và mở rộng Polymarket, đồng thời phân phối dữ liệu tỷ lệ cược theo thời gian thực cho các tổ chức tài chính, đã thay đổi cách thị trường nhìn nhận toàn bộ mảng này.

Với các quỹ đầu tư, desk giao dịch và bộ phận quản trị rủi ro, prediction market cung cấp một loại dữ liệu khó thay thế: xác suất được hình thành từ hành vi thực, nơi mỗi dự đoán gắn với rủi ro tài chính cụ thể, tạo ra mức “skin in the game” cao hơn nhiều so với khảo sát hay polling truyền thống.

Điều này dẫn đến một dịch chuyển cấu trúc trong cách dữ liệu được tạo ra và sử dụng từ chỗ do các tổ chức nghiên cứu sản xuất và phân phối, sang dữ liệu được sinh ra trực tiếp từ hành vi của nhà đầu tư rồi quay lại phục vụ quyết định đầu tư và phòng hộ. Qua prediction market, crypto lần đầu đóng vai trò là nguồn dữ liệu cốt lõi cho hệ thống tài chính truyền thống, thay vì chỉ là một tài sản đầu cơ.

Prediction Markets mở rộng tệp người dùng và chất lượng adoption

Một trong những hạn chế lớn nhất của prediction market trong giai đoạn đầu là tệp người dùng tương đối hẹp, chủ yếu bao gồm các trader crypto-native đã quen với ví on-chain, stablecoin và các sản phẩm phái sinh phi tập trung.

Tuy nhiên, từ cuối năm 2025, cấu trúc phân phối sản phẩm của prediction market bắt đầu thay đổi theo hướng mở rộng ra ngoài hệ sinh thái crypto thuần túy, thông qua việc tích hợp trực tiếp vào các nền tảng và công cụ vốn đã quen thuộc với người dùng đại chúng.

Tính đến cuối năm 2025, số lượng sàn và nền tảng prediction market mới được ra mắt ghi nhận một bước tăng mạnh so với giai đoạn trước đó. Trong vòng 12-18 tháng gần nhất, hơn 15-20 nền tảng mới đã công bố hoạt động chính thức hoặc bước vào giai đoạn beta, đa dạng từ các mô hình phi tập trung hoàn chỉnh cho tới các thị trường được điều chỉnh (regulated) hướng tới người dùng truyền thống. Một số nền tảng nổi bật bao gồm:

• Polymarket: nền tảng dẫn đầu về khối lượng giao dịch và thanh khoản trong mô hình prediction market on-chain với khối lượng giao dịch năm 2025 ước đạt 20-22 tỷ USD, chiếm khoảng 45-50% tổng volume on-chain prediction. Nền tảng cũng ghi nhận khoảng 450.000-500.000 người dùng hoạt động, với hàng chục nghìn market được tạo mới mỗi tháng.
• Kalshi: sàn dự đoán được cấp phép hoạt động như thị trường phái sinh có sự quản lý tại Hoa Kỳ, với tổng khối lượng giao dịch cả năm ước tính khoảng 17-18 tỷ USD, chiếm hơn 60% thị phần toàn ngành ở nhiều thời điểm cao trào. Số người dùng hoạt động hàng tháng tăng từ dưới 100,000 lên hơn 400,000 MAU, chủ yếu đến từ thị trường Mỹ và doanh thu ước tính hàng trăm triệu USD/năm.
• Robinhood Predict: Robinhood không vận hành một sàn độc lập hoàn chỉnh mà tích hợp prediction market vào app brokerage hiện hữu. Tuy nhiên, chỉ trong vài tháng thử nghiệm, số lượng contract được giao dịch đã lên tới hàng tỷ lượt, tận dụng base hơn 20 triệu người dùng retail. Doanh thu trực tiếp từ prediction market ước tính ~100 triệu USD/năm, chủ yếu từ fees và data monetization.
• Limitless:  Prediction market với orderbook on-chain (giống CEX) thay vì AMM, đã gọi vốn được tổng ~7 triệu USD từ các vòng seed & strategic với Coinbase Ventures, 1confirmation và các VC lớn.
• Myriad: Prediction market tích hợp trực tiếp vào các nội dung truyền thông, giao thức DeFi và các nền tảng phổ biến (trong wallet & media feed). Được tích hợp native vào Trust Wallet, giúp tiếp cận >220 triệu USD người dùng ví toàn cầu.
• Ngoài ra còn có các dự án mới khác như Opinion (Binance), Betalyze, TruthMarket, Global Odds Network.. đều nhắm tới việc mở rộng sang các thị trường cụ thể như địa chính trị, tỷ giá, và sự kiện kinh tế.

Mức tăng số lượng sàn này phản ánh nhu cầu thị trường thực tế và sự quan tâm của cả những nhóm phát triển ngoài crypto truyền thống tới mô hình định giá kỳ vọng tập thể.

Pháp lý và tính bền vững của narrative

Yếu tố pháp lý từng là rào cản lớn nhất đối với prediction market, do sự chồng chéo giữa khái niệm cá cược và phái sinh tài chính. Tuy nhiên, các phán quyết có lợi cho Kalshi và Predict, cùng với việc CFTC chấm dứt các cuộc điều tra kéo dài, đã tạo ra tiền lệ quan trọng. Prediction market, khi được cấu trúc như các hợp đồng phái sinh tài chính, có thể hoạt động hợp pháp trong khung quản lý hiện hành tại Mỹ.

Việc rủi ro pháp lý được giảm đáng kể không chỉ mở đường cho dòng vốn tổ chức mà còn cho phép các nền tảng prediction market mở rộng hoạt động marketing, hợp tác và tích hợp với các hệ sinh thái ngoài crypto. Đây là lợi thế mà nhiều narrative crypto trước đây chưa từng đạt được ở quy mô tương tự.

Tính đến cuối 2025, số dự án prediction market đã phát hành token vẫn còn rất hạn chế, phản ánh thời điểm hiện tại vẫn còn khá sớm đối với narrative này. Limitless là trường hợp tiêu biểu với token LMTS, tổng cung 1 tỷ và FDV dao động khoảng 100-300 triệu.

Polymarket chưa ra token nhưng đã xác nhận kế hoạch phát hành kèm airdrop cho người dùng lịch sử. Với vị thế hiện tại, Polymarket được thị trường định giá ngầm ở mức ước tính 3-10 tỷ USD nếu token ra mắt, khiến đây trở thành cơ hội airdrop lớn nhất trong mảng prediction market hiện nay.

Đọc thêm: BNB Chain đang thử nghiệm điều gì với Prediction Market?

Kalshi lựa chọn hướng đi khác, không phát hành token nền tảng mà token hóa trực tiếp các hợp đồng dự đoán, định vị prediction market như một lớp tài sản phái sinh hơn là một protocol crypto truyền thống.

Bên cạnh đó, các nền tảng như Myriad, Predict.fun, Opinion đang triển khai points, referral và tracking hành vi người dùng, cho thấy khả năng cao sẽ phân phối token thông qua airdrop dựa trên usage thực.

Nhìn chung, token prediction market đang được định giá dựa trên volume thật, chất lượng dữ liệu xác suất và khả năng mở rộng sang TradFi. Trong bối cảnh token còn hiếm nhưng adoption tăng nhanh, việc tham gia sớm các nền tảng chưa ra token vẫn là chiến lược risk-reward hấp dẫn cho giai đoạn 2025-2026.

Crypto & AI Agent Economy

Trong hệ thống tài chính toàn cầu đang xuất hiện một nghịch lý rõ rệt: số lượng bot, script, API account, trading engine và AI agent đã áp đảo con người, với tỷ lệ ước tính khoảng 96:1. Dù có khả năng ra quyết định và tạo giá trị, các thực thể phần mềm này vẫn không thể sở hữu tài khoản, ký hợp đồng hay tự thanh toán trong tài chính truyền thống, nên về bản chất vẫn là “bóng ma kinh tế”.

Bước sang 2026, blockchain nổi lên như lớp hạ tầng hiếm hoi có thể cung cấp đồng thời danh tính, quyền sở hữu và khả năng thanh toán tự trị cho các thực thể số. Đây chính là tiền đề của AI Agent Economy - nơi phần lớn giao dịch không còn do con người khởi tạo, mà diễn ra trực tiếp giữa các máy móc với nhau.

Đọc thêm: DeFAI: Khi Trí tuệ nhân tạo giao thoa Tài chính phi tập trung

Agent Payment: Hạ tầng thanh toán cho nền kinh tế Agent-to-Agent

Các sáng kiến như x402 đang trở thành mảnh ghép cốt lõi của AI Agent Economy. Được thúc đẩy bởi Coinbase, x402 cho phép AI agent tự nhận biết và thực hiện thanh toán vi mô tức thì để tiếp tục truy cập dữ liệu, API hay dịch vụ hoàn toàn ở cấp độ giao thức, không cần tài khoản, hợp đồng hay can thiệp của con người.

Narrative này đã chuyển sang nhu cầu thực: 30 ngày gần nhất ghi nhận ~62 triệu giao dịch, giá trị thanh toán trung bình ~100,000 USD/ngày. Dù volume còn nhỏ so với DeFi, cấu trúc dòng tiền mang tính khác biệt - vi mô, tần suất cao, do agent tự động thực hiện. Hệ sinh thái cũng tự thanh lọc: meme token bị đào thải, thanh toán dồn về utility thật như dữ liệu, API, compute và dịch vụ AI.

Điều này mở ra mô hình kinh tế mới nơi agent tự mua dữ liệu, thuê compute, trả phí model và giao dịch dịch vụ A2A theo thời gian thực. Khi phí gần như bằng 0 và settlement tức thì, các tương tác quy mô nhỏ bùng nổ. Dự báo đến 2026, giao dịch theo chuẩn x402 có thể chiếm ~25% daily volume trên Base và ~5% trên Solana, phản ánh tốc độ thâm nhập nhanh của mô hình Agent-to-Agent.

Ở góc độ hưởng lợi, chuẩn Agent Payment x402 sẽ ưu ái các lớp hạ tầng phù hợp với giao dịch vi mô, tần suất cao. Solana nổi bật nhờ phí rẻ và throughput lớn, trong khi Ethereum hưởng lợi gián tiếp qua các L2 như Base, nơi x402 đang được triển khai mạnh và có kỳ vọng token native.

Đọc thêm: Base đã đạt “giới hạn” - Chiến lược tiếp theo là gì? (P.1)

Ở lớp ví và thanh toán, các smart wallet/account abstraction như Safe trở thành nền tảng tự nhiên cho ví agent tự ký và kiểm soát chi tiêu. Ở lớp dịch vụ, các token dữ liệu và compute như Chainlink, Pyth Network hay Render hưởng lợi trực tiếp khi agent trả phí theo mức sử dụng.

Về bản chất công nghệ, blockchain có lợi thế nền tảng: thanh toán tức thì, phí thấp, không cần xin phép, cho phép AI Agent tự mở ví và giao dịch chỉ với private key. Ngược lại, hệ thống ngân hàng truyền thống vẫn dựa trên hạ tầng cũ, xử lý theo batch, phụ thuộc trung gian và giờ hành chính được thiết kế cho con người, không phải cho hàng tỷ thực thể số hoạt động 24/7 với tần suất giao dịch cực cao.

Know Your Customer thay thế bằng Know Your Agent thông qua công nghệ Blockchain

Song song với sự bùng nổ của AI Agent là một dịch chuyển pháp lý mang tính cấu trúc. Khi agent dần trở thành nhóm “người dùng” lớn nhất của hệ thống tài chính, mô hình quản lý dựa trên KYC trở nên lỗi thời - không thể yêu cầu một AI Agent cung cấp hộ chiếu hay địa chỉ. Điều này buộc regulator phải tìm cầu nối mới giữa phi tập trung và trách nhiệm pháp lý.

Blockchain cung cấp nền tảng phù hợp cho hướng đi này: thông qua proof on-chain, lịch sử giao dịch bất biến và mối liên kết giữa agent - smart contract - ví chủ sở hữu, hệ thống có thể đánh giá độ tin cậy, phạm vi hành động và trách nhiệm của thực thể số. Thay vì định danh bằng giấy tờ, agent được định danh bằng hành vi, lịch sử và các ràng buộc được mã hóa.

Nếu KYA (Know Your Agent) trở thành narrative chủ đạo, các giao thức identity như Worldcoin và identity dựa trên zero-knowledge có thể hưởng lợi. Các primitive như proof-of-personhood, attestations, reputation-preserving privacy và ZK compliance proofs có thể được tái sử dụng để xác định quyền hạn, giới hạn hành vi và trách nhiệm pháp lý của AI Agent.

Stablecoin & RWA

Nếu AI Agent Economy là lớp cầu tạo ra nhu cầu giao dịch mới, thì stablecoin là lớp thanh toán cho phép nhu cầu đó mở rộng ở quy mô lớn. Đến cuối 2025, tổng cung stablecoin đã vượt 300 tỷ USD và được dự báo có thể tiến tới ~1,000 tỷ USD vào cuối 2026.

Sự tăng trưởng này phản ánh dịch chuyển cấu trúc: stablecoin không còn chỉ phục vụ crypto trading, mà đang trở thành hạ tầng thanh toán toàn cầu, cạnh tranh trực tiếp với tài chính truyền thống trong các use case như cross-border payment, settlement tức thì và giao dịch vi mô tần suất cao.

Song song, các mô hình stablecoin cũng phân hóa rõ rệt: USDe theo hướng delta-neutral, biến funding rate từ phái sinh thành thu nhập ổn định; USDS kế thừa cấu trúc từ MakerDAO, phân phối yield từ RWA và tài sản thế chấp on-chain; còn USDT0 và các stablecoin omnichain tối ưu hiệu quả vốn và thanh khoản xuyên chuỗi, cho phép cùng một đơn vị stablecoin vừa dùng để thanh toán, vừa tạo lợi suất trên nhiều hệ sinh thái.

Chất xúc tác lớn nhất cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của stablecoin đến từ việc tháo gỡ nút thắt pháp lý. Việc Mỹ thông qua GENIUS Act (7/2025) đã tạo khung rõ ràng cho phát hành, bảo chứng và giám sát, giúp stablecoin chuyển từ “rủi ro” sang được tích hợp vào hệ thống tài chính hiện hữu.

Việc các ngân hàng lớn như JPMorgan và Bank of America tham gia phát hành hoặc dùng stablecoin cho thanh toán nội bộ và cross-border cho thấy stablecoin đang được nhìn nhận như hạ tầng tài chính mới, không còn bị giới hạn trong crypto-native.

Tại châu Âu, MiCA chuẩn hóa stablecoin với các yêu cầu về dự trữ, minh bạch, quản trị rủi ro và báo cáo, hợp pháp hóa việc tích hợp vào ngân hàng, thanh toán và fintech trên toàn EU. Dù chặt chẽ hơn GENIUS Act, MiCA mang lại tính hợp pháp ở cấp khối.

Tổng thể, các nền kinh tế lớn không còn loại bỏ mà đang chuẩn hóa stablecoin như một lớp hạ tầng tài chính. Điều này mở đường để stablecoin được sử dụng rộng rãi bởi ngân hàng, doanh nghiệp và tương lai là AI Agent - như một dạng “tiền số tư nhân hóa” vận hành trên hạ tầng blockchain mở.

Bài 1 phác họa rõ bức tranh crypto đang chuyển mình từ cuộc chơi kỳ vọng sang nền kinh tế của dòng tiền và hành vi thật, với prediction market, AI Agent và stablecoin mở ra chu kỳ mới. Bài 2 sẽ đi vào phần cốt lõi hơn, nơi token không còn kể chuyện, mà đại diện cho quyền lợi trên dòng tiền thực của năm 2026.